چه کسی بر شورای نگهبان نظارت خواهد کرد؟/ نظارت شورای نگهبان در دوران نمایندگی خلاف قانون اساسی است
8 مرداد 1399

 چه کسی بر شورای نگهبان نظارت خواهد کرد؟/ نظارت شورای نگهبان در دوران نمایندگی خلاف قانون اساسی است

محمود صادقی، رئیس فراکسیون شفاف‌سازی و سالم‌سازی اقتصاد و انضباط مالی مجلس دهم در گفت وگو با داتیکان:

داتیکان: محمود صادقی، رئیس فراکسیون شفاف‌سازی و سالم‌سازی اقتصاد و انضباط مالی مجلس دهم در گفت وگو با داتیکان: 


* این روزها صحبت‌هایی از نظارت شورای نگهبان بر مجلس مطرح می‌شود. برخی از نمایندگان درباره هیاتی جایگزین هیات نظارت بر رفتار نمایندگان با سازوکار فعلی سخن می‌گویند که افرادی از نهادهای نظارتی دیگر در آن حضور داشته باشند. از طرفی آیت‌الله جنتی از نمایندگان خواسته تا قانون انتخابات را اصلاح کنند تا نظارت شورای نگهبان بر نمایندگان مستمر و در طول دوران نمایندگی باشد.
من هم این موضوعات را شنیده‌ام اما متن طرح نمایندگان درباره هیات نظارت را ندیده‌ام. قبلا هم مطرح بود و بعضی از نمایندگان درباره آن صحبت می‌کردند. بعضی از اعضای شورای نگهبان هم قبلا با استناد به سیاست‌های کلی نظام انتخاباتی چنین برداشتی را داشتند که نظارت شورای نگهبان بر مجلس مستمر است و محدود به انتخابات نیست. 

* اساسا این رویکرد با چه هدفی مطرح می‌شود؟ و به دنبال حل چه مشکلی هستیم؟
آن چه به نظر می‌آید بیشتر دغدغه آقایان بحث سلامت مجلس و نمایندگان و به نوعی مقابله با فساد و سوءاستفاده از مقام و موقعیت نمایندگان مطرح است که می‌خواهند نظارت را تقویت کنند تا از این فساد جلوگیری شود. 
این مشکل وجود دارد و سازوکارهایی هم که تا به حال پیش‌بینی شده به نظر می‌آید که نتوانسته مشکل را حل کند.

 * سوال این است که چه راهی برای حل این مشکل مناسب‌تر است. آیا با نظارت شورای نگهبان این مشکل حل خواهد شد؟
به نظر می‌آید راه درستی را برای حل این مشکل در نظر نگرفته‌اند. اینکه ما در هیات‌ نظارت تعدادی از افراد بیرون از مجلس را اضافه کنیم آیا مشکل را حل می‌کند؟ به نظر نمی‌آید.

*چرا؟
اول اینکه خلاف قانون اساسی است. قانون اساسی نظارت شورای نگهبان را فقط درباره انتخابات مطرح کرده است. اینکه شورای نگهبان بتواند بعد از انتخابات هم بر مجلس نظارت داشته باشد این به هیچ عنوان در قانون اساسی وجود ندارد و خلاف صریح این قانون است.
دوم این راه‌حل مشکل نیست. باید ببینیم که در پارلمان‌های دنیا این مشکل را چگونه حل کرده‌اند. در پارلمان‌های‌دنیا اگر نگاه کنید، نظارت علاوه بر اینکه نظارت درون خود سیستم است، امکان نظارت همگانی را بر رفتار کل حاکمیت فراهم کرده‌اند، نهادهای مدنی، احزاب، مردم؛ آن هم از طریق سازوکارهای شفافیت یعنی همه فعل و انفعالات نمایندگان در دوره نمایندگی و حتی در دوران تبلیغات انتخاباتی باید آشکارا و به صورت مستمر و دائمی گزارش شود.
هرگونه معامله، اموالی که دارد، اموالی که بعدا به دست می‌آورد، عضویت در شرکت‌ها و جاهای مختلف و ... به صورت مستمر باید گزارش شود. به عنوان نمونه مجلس عوام که یکی از قدیمی‌ترین پارلمان‌های دنیا است، نگاه کنید نظام ثبت اموال، امتیارات، سفرهای خارجی، هدایایی که دریافت می‌کنند‌، منافع و ... دارد که نمایندگان دائم مکلف هستند اینها را در آن سیستم ثبت کنند. 

*این سیستمی که با آن اشاره کردید، چگونه کار می‌کند؟
این سیستم خیلی هم شفاف است یعنی اگر شما در سایت مجلس بروید لحظه به لحظه گزارش می‌‌شود و با هرگونه تعارض منافع به صورت جدی برخورد می‌کند. 

*آن روش را برای کشوری مانند ایران موثر می‌دانید؟
اگر مقصود این باشد که با فساد احتمالی نمایندگان و سوءاستفاده آنها از موقعیتی که دارند، مقابله کنند باید مراقبت‌های پیشینی داشته باشند. 
هیات نظارت بیشتر نظارت پسینی است یعنی اگر نماینده خلافی مرتکب و بعد از او شکایت شود، ورود می‌کند. اما سیستم کارآمد، سیستم پیشینی است که سازوکارهایی از طریق شفافیت رفتارها دارد و به نوعی پیشگیرانه عمل می‌کند و اگرهم سوءاستفاده‌ای شود با آن برخورد می‌کند.

*به نظر شما مسائل سیاسی هم در این نظرات و رویکردها وجود دارد؟
احتمالا بخشی از هدف همین مسائل سیاسی است. بنابراین اگر بخواهند جلوی آزادی بیان را بگیرند، آزادی‌های نمایندگان را محدود کنند، به این معنا که نماینده حق نداشته باشد از چیزی سخن بگویند که از نظر آنها خلاف خط قرمز‌ها باشد، باز هم با قانون اساسی مغایرت دارد.


*پس به نظر شما چگونه می‌توان از مجلس حفاظت کرد و به خصوص اجازه سوءاستفاده برخی را از این نهاد گرفت؟
آن چیزی که به نظر من از مجلس صیانت می‌کند اول استقلال قوه مقننه است. یعنی فرآیند انتخابات به‌گونه‌ای باشد که انتخابات رقابتی برگزار شود، محدودیت ایجاد نشود، فضا به گونه‌ای باشد که افراد ذی‌صلاح از نظر اخلاقی، تخصصی، کارشناسی راه برای آنها بسته نشود و به آنها امکان رقابت و به مردم امکان انتخاب دهند. مردم در تجربه بهترین‌ها را انتخاب می‌کنند و از ورود افرادی با دیدگاه‌های پست که فقط به فکر سوءاستفاده هستند، جلوگیری می‌کنند. بعد از آن هم از طریق ایجاد سیستم‌های نظارتی شفا می‌توان جلوی سوءاستفاده را گرفت.

*روش‌هایی که الان در مجلس مطرح می‌شود این شرایط را مهیا نمی‌کند؟
این روش‌هایی که دوستان مطرح می‌کنند به قول معروف سورنا را از سر گشاد نواختن است. ما می‌گوییم اگر شورای نگهبان بخواهد به این افراد نظارت کند، چه کسی می‌خواهد به خود شورای نگهبان نظارت کند. یعنی اگر به این شکل باشد خود اعضای شورای نگهبان هم نیاز به یک مقام نظارتی دارند، مگر آنها معصوم هستند؟ راه درست برای همه این موارد چه شورای نگهبان، چه مجلس و دیگر مقامات ایجاد نظام‌های شفاف کننده است که به طور سیستماتیک می‌تواند از ورود جرائم جلوگیری کند. 

*در مجلس دهم قانونی تحت عنوان قانون رسیدگی به دارایی مقامات، مسئولان و کارگزاران نظام تصویب شد که در ادامه سایتی هم برای ثبت اموال مسئولان راه‌اندازی شد. به نظر شما این کار چقدر موفق بوده و توانسته به ایجاد شفافیت کمک کند؟
این سیستم آنقدر کارآمد و کامل نیست. یک قانون تصویب شده که قوه قضاییه سایتی برای آن طراحی کرده اما این یک کار اولیه و یک نسخه ناقص و ابتدایی است. به نظرم می‌آید که از تجربه‌های جهانی می‌توان برای این کار بهتر استفاده کرد. می‌توان متناسب با اقتضائات بومی خودمان از این روش‌ها استفاده کرد. 
*به نظر شما ایراد کار آن قانون و سایت زیرمجموعه آن چیست؟
سایت طراحی شده در ایران پویایی ندارد و مستمرا به روز نمی‌شود، سازوکار نظارتی مشخصی ندارد و خیلی هم محرمانه است یعنی دسترسی به آن برای عموم فراهم نیست. 
در هر حالی که نمونه‌ یاد شده کاملا شفاف است و همین لحظه شما می‌توانید به آن وارد شوید. دسترسی آن را به سطح خاصی محدود نکرده‌اند و کل دنیا می‌توانند وارد شوند و دائما هم در حال کامل شدن است. 
سیستمی که ما طراحی کردیم اگرچه درست اجرا نشده اما به نظر من کارایی لازم را هم ندارد. 

*چرا از نظرتان کارایی ندارد؟ ایراد کار از این سایت و سیستم است یا مشکل را باید در جای دیگر دنبال کرد؟
به نظر من مشکل ما نظام انتخاباتی ایرادداری است که خروجی آن سوءاستفاده می‌شود. باید دید که نظام انتخاباتی چه ایراداتی دارد که منجر به چنین وضعیتی می‌‌شود. نباید برای حل یک مشکل مشکلاتی دیگری به آن اضافه کنیم. باید این را ابتدا قبول کنیم که قدرت در هر سطحی نیاز به نظارت دارد. شورای نگهبان، قوه مجریه، قوه مقننه و قوه قضاییه باید تحت نظارت قرار گیرد. 
نظارت باید ایجاد شفافیت کند، دموکراتیک باشد، امکان نظارت مطبوعات، رسانه‌ها، سمن‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و همچنین دستگاه‌های نظارتی مشتقل اگر فراهم شود، می‌توان با مقوله فساد برخورد کرد. اما با نگاه‌های سطحی‌نگرانه نه تنها مشکل حل نمی‌شود بلکه به مشکلات افزوده می‌شود.

 

*برای اطلاع از اخرین همایش های حقوقی ، تازه های نشر حقوقی ، استخدام حقوقی ، مشاوره حقوقی و سایر اخبار حقوقی به سایت داتیکان مراجعه نمایید .

  • منبع : www.datikan.com

اخبار مرتبط

بشیری: استکبار جهانی به دنبال این است که اقتصاد ما را بهم بریزد

30 دی 1399
بشیری: استکبار جهانی به دنبال این است که اقتصاد ما را بهم بریزد

شرایط ارسال دعاوی از شوراها به مراجع قضایی مشخص شد

30 دی 1399
شرایط ارسال دعاوی از شوراها به مراجع قضایی مشخص شد

استخدام 27 دی ماه 1399

27 دی 1399
استخدام 27 دی ماه 1399

طرح اصلاح قانون انتخابات با اصل ۱۱۵ مغایرت دارد/ نمایندگان و شورای نگهبان نمی‌توانند شرایط اصل ۱۱۵ را تغییر دهند

24 دی 1399
طرح اصلاح قانون انتخابات با اصل ۱۱۵ مغایرت دارد/ نمایندگان و شورای نگهبان نمی‌توانند شرایط اصل ۱۱۵ را تغییر دهند

بابایی کارنامی: آزمون گذاشتن برای نامزدهای انتخابات شوراها محدود کردن افراد است

24 دی 1399
بابایی کارنامی: آزمون گذاشتن برای نامزدهای انتخابات شوراها محدود کردن افراد است

تصویب کلیات طرح اصلاح قانون وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی

24 دی 1399
تصویب کلیات طرح اصلاح قانون وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی

نظری: باید نظارت بر اعضای شورای شهر پسینی و پیشینی باشد

24 دی 1399
نظری: باید نظارت بر اعضای شورای شهر پسینی و پیشینی باشد

استخدام 24 دی ماه 1399

24 دی 1399
استخدام 24 دی ماه 1399

مقصودی: اقدامات سیاسی شوراها بر رفع مشکلات مردم می‌چربد

24 دی 1399
مقصودی: اقدامات سیاسی شوراها بر رفع مشکلات مردم می‌چربد

صباغیان: نباید ضعف چند نفر در شورای شهر را به کل شوراها تعمیم دهیم

24 دی 1399
صباغیان: نباید ضعف چند نفر در شورای شهر را به کل شوراها تعمیم دهیم

حدادی: نامزدهای شوراهای شهر و روستا باید 6 ماه قبل از انتخابات آزمون بدهند

24 دی 1399
حدادی: نامزدهای شوراهای شهر و روستا باید 6 ماه قبل از انتخابات آزمون بدهند

رئیس جدید کمیسیون حمایت ازاعضا و صیانت مرکز وکلای قوه قضاییه منصوب شد

24 دی 1399
رئیس جدید کمیسیون حمایت ازاعضا و صیانت مرکز وکلای قوه قضاییه منصوب شد

نادران: نباید هزینه آشفتگی بازار فولاد بر دوش مجلس بیفتد

23 دی 1399
نادران: نباید هزینه آشفتگی بازار فولاد بر دوش مجلس بیفتد

جزئیات طرح تعیین مجازات برای عاملان صدور بخشنامه یا دستورات اداری مغایر با قانون

23 دی 1399
جزئیات طرح تعیین مجازات برای عاملان صدور بخشنامه یا دستورات اداری مغایر با قانون

وزیر علوم: سازمان امور اداری و استخدامی 30 درصد از 50 درصد افزایش حقوق کارکنان دانشگاه‌ها را پذیرفت

23 دی 1399
وزیر علوم: سازمان امور اداری و استخدامی 30 درصد از 50 درصد افزایش حقوق کارکنان دانشگاه‌ها را پذیرفت

مجلس به وزیر علوم کارت زرد داد

23 دی 1399
مجلس به وزیر علوم کارت زرد داد

تمرکز ۲ کمیسیون مجلس بر حل مشکلات مردم در حوزه تامین اجتماعی

22 دی 1399
تمرکز ۲ کمیسیون مجلس بر حل مشکلات مردم در حوزه تامین اجتماعی

دعوت کانون دانشگاهیان از آیت‌الله رئیسی برای حضور در انتخابات ۱۴۰۰

22 دی 1399
دعوت کانون دانشگاهیان از آیت‌الله رئیسی برای حضور در انتخابات ۱۴۰۰

عجله دموکرات‌ها برای استیضاح ترامپ؛ احتمال رای گیری تا سه‌شنبه

22 دی 1399
عجله دموکرات‌ها برای استیضاح ترامپ؛ احتمال رای گیری تا سه‌شنبه

استیضاح ترامپ کلید خورد

22 دی 1399
استیضاح ترامپ کلید خورد