چه کسی بر شورای نگهبان نظارت خواهد کرد؟/ نظارت شورای نگهبان در دوران نمایندگی خلاف قانون اساسی است
8 مرداد 1399

 چه کسی بر شورای نگهبان نظارت خواهد کرد؟/ نظارت شورای نگهبان در دوران نمایندگی خلاف قانون اساسی است

محمود صادقی، رئیس فراکسیون شفاف‌سازی و سالم‌سازی اقتصاد و انضباط مالی مجلس دهم در گفت وگو با داتیکان:

داتیکان: محمود صادقی، رئیس فراکسیون شفاف‌سازی و سالم‌سازی اقتصاد و انضباط مالی مجلس دهم در گفت وگو با داتیکان: 


* این روزها صحبت‌هایی از نظارت شورای نگهبان بر مجلس مطرح می‌شود. برخی از نمایندگان درباره هیاتی جایگزین هیات نظارت بر رفتار نمایندگان با سازوکار فعلی سخن می‌گویند که افرادی از نهادهای نظارتی دیگر در آن حضور داشته باشند. از طرفی آیت‌الله جنتی از نمایندگان خواسته تا قانون انتخابات را اصلاح کنند تا نظارت شورای نگهبان بر نمایندگان مستمر و در طول دوران نمایندگی باشد.
من هم این موضوعات را شنیده‌ام اما متن طرح نمایندگان درباره هیات نظارت را ندیده‌ام. قبلا هم مطرح بود و بعضی از نمایندگان درباره آن صحبت می‌کردند. بعضی از اعضای شورای نگهبان هم قبلا با استناد به سیاست‌های کلی نظام انتخاباتی چنین برداشتی را داشتند که نظارت شورای نگهبان بر مجلس مستمر است و محدود به انتخابات نیست. 

* اساسا این رویکرد با چه هدفی مطرح می‌شود؟ و به دنبال حل چه مشکلی هستیم؟
آن چه به نظر می‌آید بیشتر دغدغه آقایان بحث سلامت مجلس و نمایندگان و به نوعی مقابله با فساد و سوءاستفاده از مقام و موقعیت نمایندگان مطرح است که می‌خواهند نظارت را تقویت کنند تا از این فساد جلوگیری شود. 
این مشکل وجود دارد و سازوکارهایی هم که تا به حال پیش‌بینی شده به نظر می‌آید که نتوانسته مشکل را حل کند.

 * سوال این است که چه راهی برای حل این مشکل مناسب‌تر است. آیا با نظارت شورای نگهبان این مشکل حل خواهد شد؟
به نظر می‌آید راه درستی را برای حل این مشکل در نظر نگرفته‌اند. اینکه ما در هیات‌ نظارت تعدادی از افراد بیرون از مجلس را اضافه کنیم آیا مشکل را حل می‌کند؟ به نظر نمی‌آید.

*چرا؟
اول اینکه خلاف قانون اساسی است. قانون اساسی نظارت شورای نگهبان را فقط درباره انتخابات مطرح کرده است. اینکه شورای نگهبان بتواند بعد از انتخابات هم بر مجلس نظارت داشته باشد این به هیچ عنوان در قانون اساسی وجود ندارد و خلاف صریح این قانون است.
دوم این راه‌حل مشکل نیست. باید ببینیم که در پارلمان‌های دنیا این مشکل را چگونه حل کرده‌اند. در پارلمان‌های‌دنیا اگر نگاه کنید، نظارت علاوه بر اینکه نظارت درون خود سیستم است، امکان نظارت همگانی را بر رفتار کل حاکمیت فراهم کرده‌اند، نهادهای مدنی، احزاب، مردم؛ آن هم از طریق سازوکارهای شفافیت یعنی همه فعل و انفعالات نمایندگان در دوره نمایندگی و حتی در دوران تبلیغات انتخاباتی باید آشکارا و به صورت مستمر و دائمی گزارش شود.
هرگونه معامله، اموالی که دارد، اموالی که بعدا به دست می‌آورد، عضویت در شرکت‌ها و جاهای مختلف و ... به صورت مستمر باید گزارش شود. به عنوان نمونه مجلس عوام که یکی از قدیمی‌ترین پارلمان‌های دنیا است، نگاه کنید نظام ثبت اموال، امتیارات، سفرهای خارجی، هدایایی که دریافت می‌کنند‌، منافع و ... دارد که نمایندگان دائم مکلف هستند اینها را در آن سیستم ثبت کنند. 

*این سیستمی که با آن اشاره کردید، چگونه کار می‌کند؟
این سیستم خیلی هم شفاف است یعنی اگر شما در سایت مجلس بروید لحظه به لحظه گزارش می‌‌شود و با هرگونه تعارض منافع به صورت جدی برخورد می‌کند. 

*آن روش را برای کشوری مانند ایران موثر می‌دانید؟
اگر مقصود این باشد که با فساد احتمالی نمایندگان و سوءاستفاده آنها از موقعیتی که دارند، مقابله کنند باید مراقبت‌های پیشینی داشته باشند. 
هیات نظارت بیشتر نظارت پسینی است یعنی اگر نماینده خلافی مرتکب و بعد از او شکایت شود، ورود می‌کند. اما سیستم کارآمد، سیستم پیشینی است که سازوکارهایی از طریق شفافیت رفتارها دارد و به نوعی پیشگیرانه عمل می‌کند و اگرهم سوءاستفاده‌ای شود با آن برخورد می‌کند.

*به نظر شما مسائل سیاسی هم در این نظرات و رویکردها وجود دارد؟
احتمالا بخشی از هدف همین مسائل سیاسی است. بنابراین اگر بخواهند جلوی آزادی بیان را بگیرند، آزادی‌های نمایندگان را محدود کنند، به این معنا که نماینده حق نداشته باشد از چیزی سخن بگویند که از نظر آنها خلاف خط قرمز‌ها باشد، باز هم با قانون اساسی مغایرت دارد.


*پس به نظر شما چگونه می‌توان از مجلس حفاظت کرد و به خصوص اجازه سوءاستفاده برخی را از این نهاد گرفت؟
آن چیزی که به نظر من از مجلس صیانت می‌کند اول استقلال قوه مقننه است. یعنی فرآیند انتخابات به‌گونه‌ای باشد که انتخابات رقابتی برگزار شود، محدودیت ایجاد نشود، فضا به گونه‌ای باشد که افراد ذی‌صلاح از نظر اخلاقی، تخصصی، کارشناسی راه برای آنها بسته نشود و به آنها امکان رقابت و به مردم امکان انتخاب دهند. مردم در تجربه بهترین‌ها را انتخاب می‌کنند و از ورود افرادی با دیدگاه‌های پست که فقط به فکر سوءاستفاده هستند، جلوگیری می‌کنند. بعد از آن هم از طریق ایجاد سیستم‌های نظارتی شفا می‌توان جلوی سوءاستفاده را گرفت.

*روش‌هایی که الان در مجلس مطرح می‌شود این شرایط را مهیا نمی‌کند؟
این روش‌هایی که دوستان مطرح می‌کنند به قول معروف سورنا را از سر گشاد نواختن است. ما می‌گوییم اگر شورای نگهبان بخواهد به این افراد نظارت کند، چه کسی می‌خواهد به خود شورای نگهبان نظارت کند. یعنی اگر به این شکل باشد خود اعضای شورای نگهبان هم نیاز به یک مقام نظارتی دارند، مگر آنها معصوم هستند؟ راه درست برای همه این موارد چه شورای نگهبان، چه مجلس و دیگر مقامات ایجاد نظام‌های شفاف کننده است که به طور سیستماتیک می‌تواند از ورود جرائم جلوگیری کند. 

*در مجلس دهم قانونی تحت عنوان قانون رسیدگی به دارایی مقامات، مسئولان و کارگزاران نظام تصویب شد که در ادامه سایتی هم برای ثبت اموال مسئولان راه‌اندازی شد. به نظر شما این کار چقدر موفق بوده و توانسته به ایجاد شفافیت کمک کند؟
این سیستم آنقدر کارآمد و کامل نیست. یک قانون تصویب شده که قوه قضاییه سایتی برای آن طراحی کرده اما این یک کار اولیه و یک نسخه ناقص و ابتدایی است. به نظرم می‌آید که از تجربه‌های جهانی می‌توان برای این کار بهتر استفاده کرد. می‌توان متناسب با اقتضائات بومی خودمان از این روش‌ها استفاده کرد. 
*به نظر شما ایراد کار آن قانون و سایت زیرمجموعه آن چیست؟
سایت طراحی شده در ایران پویایی ندارد و مستمرا به روز نمی‌شود، سازوکار نظارتی مشخصی ندارد و خیلی هم محرمانه است یعنی دسترسی به آن برای عموم فراهم نیست. 
در هر حالی که نمونه‌ یاد شده کاملا شفاف است و همین لحظه شما می‌توانید به آن وارد شوید. دسترسی آن را به سطح خاصی محدود نکرده‌اند و کل دنیا می‌توانند وارد شوند و دائما هم در حال کامل شدن است. 
سیستمی که ما طراحی کردیم اگرچه درست اجرا نشده اما به نظر من کارایی لازم را هم ندارد. 

*چرا از نظرتان کارایی ندارد؟ ایراد کار از این سایت و سیستم است یا مشکل را باید در جای دیگر دنبال کرد؟
به نظر من مشکل ما نظام انتخاباتی ایرادداری است که خروجی آن سوءاستفاده می‌شود. باید دید که نظام انتخاباتی چه ایراداتی دارد که منجر به چنین وضعیتی می‌‌شود. نباید برای حل یک مشکل مشکلاتی دیگری به آن اضافه کنیم. باید این را ابتدا قبول کنیم که قدرت در هر سطحی نیاز به نظارت دارد. شورای نگهبان، قوه مجریه، قوه مقننه و قوه قضاییه باید تحت نظارت قرار گیرد. 
نظارت باید ایجاد شفافیت کند، دموکراتیک باشد، امکان نظارت مطبوعات، رسانه‌ها، سمن‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و همچنین دستگاه‌های نظارتی مشتقل اگر فراهم شود، می‌توان با مقوله فساد برخورد کرد. اما با نگاه‌های سطحی‌نگرانه نه تنها مشکل حل نمی‌شود بلکه به مشکلات افزوده می‌شود.

 

*برای اطلاع از اخرین همایش های حقوقی ، تازه های نشر حقوقی ، استخدام حقوقی ، مشاوره حقوقی و سایر اخبار حقوقی به سایت داتیکان مراجعه نمایید .

  • منبع : www.datikan.com

اخبار مرتبط

فعال سازی امکان امضاء الکترونیکی برای متهمان در زندان

9 مهر 1399
فعال سازی امکان امضاء الکترونیکی برای متهمان در زندان

پیشنهاد اصلاح آیین نامه اجرایی «قانون تشکیل صندوق حمایت وکلا و کارگشایان دادگستری»

9 مهر 1399
پیشنهاد اصلاح آیین نامه اجرایی «قانون تشکیل صندوق حمایت وکلا و کارگشایان دادگستری»

راه اندازی اتاق دادرسی الکترونیک در ۹ حوزه قضایی استان گلستان

9 مهر 1399
راه اندازی اتاق دادرسی الکترونیک در ۹ حوزه قضایی استان گلستان

کلیه مجازات های جرایم نقدی بزودی اصلاح می‌شود

9 مهر 1399
کلیه مجازات های جرایم نقدی بزودی اصلاح می‌شود

استخدام 9  مهر 1399

9 مهر 1399
استخدام 9  مهر 1399

تاکید فقهای شورای نگهبان بر حضور فعال و موثر ایران در مجامع بین‌المللی

8 مهر 1399
تاکید فقهای شورای نگهبان بر حضور فعال و موثر ایران در مجامع بین‌المللی

مصوبه پرداخت پاداش درآمدی به کارکنان شهرداری ابطال شد!

8 مهر 1399
مصوبه پرداخت پاداش درآمدی به کارکنان شهرداری ابطال شد!

مهم‌ترین بخش برای انجام کار بنیادی در قوه قضائیه امور زنان و خانواده است

8 مهر 1399
مهم‌ترین بخش برای انجام کار بنیادی در قوه قضائیه امور زنان و خانواده است

بازداشت پنجمین و ششمین عضو شورای شهر بوشهر

8 مهر 1399
بازداشت پنجمین و ششمین عضو شورای شهر بوشهر

برگزاری مرحله آزمایش اولیه سامانه ارسال پرونده‌های قضایی در دادگستری تهران

8 مهر 1399
برگزاری مرحله آزمایش اولیه سامانه ارسال پرونده‌های قضایی در دادگستری تهران

استخدام 8  مهر 1399

8 مهر 1399
استخدام 8  مهر 1399

دستگیری تعدادی از شهرداران شهرهای تهران

7 مهر 1399
دستگیری تعدادی از شهرداران شهرهای تهران

رئیسی: اینکه دشمن ریشه ناکارآمدی‌هاست دشمن را تشجیع می‌کند

7 مهر 1399
رئیسی: اینکه دشمن ریشه ناکارآمدی‌هاست دشمن را تشجیع می‌کند

سرپرست سازمان مدیریت حمل‌ و نقل بار و مسافر شهرداری بوشهر دستگیر شد

7 مهر 1399
سرپرست سازمان مدیریت حمل‌ و نقل بار و مسافر شهرداری بوشهر دستگیر شد

دسترسی قضات به قوانین و مقررات با تلفنهای همراه

7 مهر 1399
دسترسی قضات به قوانین و مقررات با تلفنهای همراه

عدم رعایت پروتکل‌های بهداشتی در مدارس را به سجام گزارش کنید

7 مهر 1399
عدم رعایت پروتکل‌های بهداشتی در مدارس را به سجام گزارش کنید

استخدام 7 مهر 1399

7 مهر 1399
استخدام 7 مهر 1399

انتقادات فائزه هاشمی از شورای نگهبان

6 مهر 1399
انتقادات فائزه هاشمی از شورای نگهبان

عضو شورای شهر کلاله به ۶ ماه حبس محکوم شد

6 مهر 1399
عضو شورای شهر کلاله به ۶ ماه حبس محکوم شد

بازدید رییس کل دادگستری تهران از مجتمع قضایی شهید مطهری

6 مهر 1399
بازدید رییس کل دادگستری تهران از مجتمع قضایی شهید مطهری