تکیه بر کرامت انسانی وجه تمایز حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی است
15 مرداد 1399

تکیه بر کرامت انسانی وجه تمایز حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی است

رییس مرکز وکلای قوه قضاییه گفت: حلقه مفقوده حقوق بشر غربی توجه به کرامت و ارزش والای انسانی است در حالی که تکیه بر کرامت انسانی یکی از مؤلفه‌های مهم شکل‌گیری اعلامیه حقوق بشر اسلامی است.

داتیکان: رییس مرکز وکلای قوه قضاییه گفت: حلقه مفقوده حقوق بشر غربی توجه به کرامت و ارزش والای انسانی است در حالی که تکیه بر کرامت انسانی یکی از مؤلفه‌های مهم شکل‌گیری اعلامیه حقوق بشر اسلامی است.

 (۵ آگوست) با روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی مصادف شده است. «حقوق بشر» همواره از موضوعاتی بوده که کشور‌های استعمارگر و صاحب قدرت از آن به عنوان حربه‌ای برای سلطه بر سایر کشور‌ها در طول تاریخ استفاده کرده‌اند. از اینرو، انتشار اعلامیه حقوق بشر اسلامی در برابر اعلامیه جهانی حقوق بشر که در مواردی با مبانی و فقه اسلامی تناقض دارد می‌تواند راه‌کاری جمعی برای ارزش گذاشتن به حقوق انسان‌ها از نگاه اسلامی باشد.

حقوق بشر اسلامی بر کرامت و ارزش ذاتی انسان تأکید دارد در حالی که حقوق بشر غربی تنها به جنبه‌های مادی و طبیعی حیات بشری می‌پردازد. در این راستا و هم‌زمان با سالروز گرامی‌داشت حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی، برای آشنایی بیشتر با مفاهیم حقوق بشر اسلامی و کارآیی آن در عرصه حقوقی و بین‌المللی، با یکی از اساتید و کارشناسان این حوزه گفتگو کردیم.

مشروح گفت‌وگوی تفصیلی با علی بهادری جهرمی، رییس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه را در ادامه می‌خوانید.

 

*برای اطلاع از اخرین همایش های حقوقی ، تازه های نشر حقوقی ، استخدام حقوقی ، مشاوره حقوقی و سایر اخبار حقوقی به سایت داتیکان مراجعه نمایید .

تأکید منطقی حقوق بشر اسلامی بر کرامت انسانی

تعریفی از حقوق بشر اسلامی و وجه تمایز آن با حقوق بشر غربی برای ما بفرمایید؟

در دکترین حقوق بین‌الملل، حقوق بشر در مفهوم human Rights یا Droits de l'homme را به حقوق انسان به ما هو انسان تعریف می‌کنند؛ یعنی حقوق متعلق به انسان فارغ از هر گونه مضاف‌الیه، حقوق ناظر به انسان بدون در نظر داشتن رنگ، جنس، نژاد، مذهب و مواردی از این دست. نکته اساسی در این تعریف، مبنای اومانیستی آن است. یعنی در این تعریف از حقوق بشر، انسان به صورت یک فرد واحد در نظر گرفته می‌شود و برای آن حقوقی در نظر می‌گیرند. موضوع دیگر در این تعریف از حقوق بشر این است که هیچ بحثی از تکلیف برای انسان مطرح نمی‌شود. نکته سوم هم این است که بنا بر خاستگاه چنین حقوق بشری، حکومت لازم برای تحقق این حقوق بشر، یک نظام لائیک است که دین در آن هیچ نقشی ندارد.

همین نکات، از جمله مفارقت‌های حقوق بشر مرسوم با حقوق بشر اسلامی است. در حقوق بشر اسلامی، مبنا فردگرایی انسان نیست. در نظام حقوقی اسلام، بشر همان‌طور که یک فرد است و از حقوقی برخوردار است، یک واحد از اجتماع هم به حساب می‌آید و از این حیث نیز دارای حقوقی است. از طرف دیگر، حقوق بشر اسلامی دارای تکالیفی هم هست، به این معنا که هر انسان در ساختار حقوقی اسلام، مکلف به رعایت حقوق سایر افراد و حقوق اجتماع به عنوان یک کل است. وجه تمایز سوم حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی این است که، چون در حقوق بشر اسلامی انسان خلیفه الله است و همه حق‌ها از جانب شارع و بنا بر اراده الهی است، بستر پیاده‌سازی حقوق بشر هم طبعاً نظامی است که مبتنی بر اراده شارع بوده و اسلامی باشد.

افتراق‌های دیگری هم بین حقوق بشر اسلامی و حقوق بشر غربی وجود دارد که بیشتر شکلی است، نه ماهوی. اما نکاتی که مطرح شد از جمله تفاوت‌های تمایزی حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی است که بدون در نظر داشتن این‌ها نمی‌توان درک درستی از مفهوم حقوق بشر در نظام حقوقی اسلام داشت.

کرامت انسانی؛ حلقه مفقوده حقوق بشر غربی

مهمترین مؤلفه‌های حقوق بشر اسلامی و ظرفیت‌ها و چالش‌های پیش روی آن چیست؟

مهمترین مؤلفه حقوق بشر اسلامی به نظر من تأکید منطقی آن بر «کرامت انسانی» است. کرامت انسانی، حلقه مفقوده حقوق بشر غربی است. به دلیل همین کمبود هم هست که در پروسه عملی حقوق بشر غربی، در مواردی، حقوق بشر نقض می‌شود. یعنی به اسم حقوق بشر، اتفاقات ضد حقوق بشری می‌افتد. یک مثال خیلی بارز در این رابطه بحث اتانازی است. غربی‌ها اسم این قتل را گذاشته‌اند قتل از روی ترحم! یعنی یک انسان زنده را که هنوز نفس می‌کشد، به اسم حقوق بشر به قتل می‌رسانند و برای آن توجیه حقوقی هم درست کرده‌اند. اگر کرامت انسانی در حقوق بشر غربی جایگاهی داشت، هیچ گاه چنین مباحثی در نظام حقوقی غربی رخ نمی‌داد.

یکی دیگر از همین مثال‌ها، مشروعیت حقوق بشری بخشیدن به قتل جنین است. قتل پیشینی یک نفس زکیه با توجیهات حقوقی از عوارض حقوق بشر عاری از کرامت بشری است. حالا این دو مورد که عرض کردم، مثال‌های کوچکی به شمار می‌آیند. در مقیاس بزرگ‌تر می‌توان نسل‌کشی‌هایی را مثال زد که نظام حقوق بشر غربی به سیاست‌مداران غربی تحمیل می‌کند. مواردی مثل یمن هم در تحلیل نهایی برخاسته از مدل حقوق بشر غربی است. این موضوعات همه به دلیل مطرح نبودن و ارج ننهادن واقعی به کرامت انسانی است.

 

*برای اطلاع از اخرین همایش های حقوقی ، تازه های نشر حقوقی ، استخدام حقوقی ، مشاوره حقوقی و سایر اخبار حقوقی به سایت داتیکان مراجعه نمایید .

  • منبع : www.mizanonline.com

اخبار مرتبط

قطعنامه علیه ایران سرقت آبرو و حیثیت نهادهای بین المللی است

4 فروردین 1400
قطعنامه علیه ایران سرقت آبرو و حیثیت نهادهای بین المللی است

حیثیت نهادهای بین‌المللی حقوق بشری گروگان دولت‌های غربی است

4 فروردین 1400
حیثیت نهادهای بین‌المللی حقوق بشری گروگان دولت‌های غربی است

دولت مراقب باشد در قبال آمریکا دوباره عجله نکند و از یک سوراخ چند بار گزیده نشود

4 فروردین 1400
دولت مراقب باشد در قبال آمریکا دوباره عجله نکند و از یک سوراخ چند بار گزیده نشود

وخامت حال یکی از رهبران حماس در زندان عربستان سعودی

4 فروردین 1400
وخامت حال یکی از رهبران حماس در زندان عربستان سعودی

عشایر سوریه: مقاومت مسلحانه تنها راه بیرون راندن آمریکا و ترکیه است

3 فروردین 1400
عشایر سوریه: مقاومت مسلحانه تنها راه بیرون راندن آمریکا و ترکیه است

اتحادیه اروپا تحریم علیه ترکیه را بررسی می‌کند

3 فروردین 1400
اتحادیه اروپا تحریم علیه ترکیه را بررسی می‌کند

پس از اعلام تحریم‌های متقابل، چین سفیر اتحادیه اروپا را هم احضار کرد

3 فروردین 1400
پس از اعلام تحریم‌های متقابل، چین سفیر اتحادیه اروپا را هم احضار کرد

مهر تایید شورای نگهبان بر مصوبه مجلس درباره افزوده شدن LPG به سبد سوخت/ آخرین تغییرات مصوبه چه بود؟

26 اسفند 1399
مهر تایید شورای نگهبان بر مصوبه مجلس درباره افزوده شدن LPG به سبد سوخت/ آخرین تغییرات مصوبه چه بود؟

افشای طرح امارات برای انجام ترور و ایجاد نافرمانی مدنی در استان کربلاء

26 اسفند 1399
افشای طرح امارات برای انجام ترور و ایجاد نافرمانی مدنی در استان کربلاء

نتانیاهو سفر خود به شمال نوار غزه را لغو کرد

26 اسفند 1399
نتانیاهو سفر خود به شمال نوار غزه را لغو کرد

حزب مصری: پایداری سوریه طرح تجزیه منطقه را ناکام گذاشت

26 اسفند 1399
حزب مصری: پایداری سوریه طرح تجزیه منطقه را ناکام گذاشت

ناتو: هیچگونه تهدید نظامی مستقیمی از روسیه و چین نمی‌بینیم

26 اسفند 1399
ناتو: هیچگونه تهدید نظامی مستقیمی از روسیه و چین نمی‌بینیم

مک‌کنزی: دولت بایدن در حال ارزیابی «سیاست فشار حداکثری» علیه ایران است

26 اسفند 1399
مک‌کنزی: دولت بایدن در حال ارزیابی «سیاست فشار حداکثری» علیه ایران است

خطیب‌زاده: مدیرکل آژانس در چارچوب فنی اظهارنظر کند/انگشت اتهام به سوی رژیم صهیونیستی در حمله به کشتی ایرانی

25 اسفند 1399
خطیب‌زاده: مدیرکل آژانس در چارچوب فنی اظهارنظر کند/انگشت اتهام به سوی رژیم صهیونیستی در حمله به کشتی ایرانی

پیشروی ارتش یمن در مأرب و حمله موشکی به محل تجمع نیروهای «منصورهادی»

25 اسفند 1399
پیشروی ارتش یمن در مأرب و حمله موشکی به محل تجمع نیروهای «منصورهادی»

الحشد الشعبی حمله انتحاری علیه شهروندان عراقی در الانبار را ناکام گذاشت

25 اسفند 1399
الحشد الشعبی حمله انتحاری علیه شهروندان عراقی در الانبار را ناکام گذاشت

غلامرضا رفیعی: طرح مجلس درباره ممنوعیت خرید بازیکن خارجی اگرچه غیرمعمول، اما خلاف قانون نیست

26 بهمن 1399
غلامرضا رفیعی: طرح مجلس درباره ممنوعیت خرید بازیکن خارجی اگرچه غیرمعمول، اما خلاف قانون نیست

تقدیم استوارنامه سفیر جدید ایران به رئیس جمهور مکزیک

26 بهمن 1399
تقدیم استوارنامه سفیر جدید ایران به رئیس جمهور مکزیک

پارلمان اروپا قطعنامه‌ای را در مورد وضعیت حقوق بشر در قزاقستان تصویب کرد

26 بهمن 1399
پارلمان اروپا قطعنامه‌ای را در مورد وضعیت حقوق بشر در قزاقستان تصویب کرد

نقض سیستماتیک حقوق بشر در بحرین به موازات اتحاد آل خلیفه و صهیونیست‌ها

26 بهمن 1399
نقض سیستماتیک حقوق بشر در بحرین به موازات اتحاد آل خلیفه و صهیونیست‌ها