تکیه بر کرامت انسانی وجه تمایز حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی است
15 مرداد 1399

تکیه بر کرامت انسانی وجه تمایز حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی است

رییس مرکز وکلای قوه قضاییه گفت: حلقه مفقوده حقوق بشر غربی توجه به کرامت و ارزش والای انسانی است در حالی که تکیه بر کرامت انسانی یکی از مؤلفه‌های مهم شکل‌گیری اعلامیه حقوق بشر اسلامی است.

داتیکان: رییس مرکز وکلای قوه قضاییه گفت: حلقه مفقوده حقوق بشر غربی توجه به کرامت و ارزش والای انسانی است در حالی که تکیه بر کرامت انسانی یکی از مؤلفه‌های مهم شکل‌گیری اعلامیه حقوق بشر اسلامی است.

 (۵ آگوست) با روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی مصادف شده است. «حقوق بشر» همواره از موضوعاتی بوده که کشور‌های استعمارگر و صاحب قدرت از آن به عنوان حربه‌ای برای سلطه بر سایر کشور‌ها در طول تاریخ استفاده کرده‌اند. از اینرو، انتشار اعلامیه حقوق بشر اسلامی در برابر اعلامیه جهانی حقوق بشر که در مواردی با مبانی و فقه اسلامی تناقض دارد می‌تواند راه‌کاری جمعی برای ارزش گذاشتن به حقوق انسان‌ها از نگاه اسلامی باشد.

حقوق بشر اسلامی بر کرامت و ارزش ذاتی انسان تأکید دارد در حالی که حقوق بشر غربی تنها به جنبه‌های مادی و طبیعی حیات بشری می‌پردازد. در این راستا و هم‌زمان با سالروز گرامی‌داشت حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی، برای آشنایی بیشتر با مفاهیم حقوق بشر اسلامی و کارآیی آن در عرصه حقوقی و بین‌المللی، با یکی از اساتید و کارشناسان این حوزه گفتگو کردیم.

مشروح گفت‌وگوی تفصیلی با علی بهادری جهرمی، رییس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه را در ادامه می‌خوانید.

 

*برای اطلاع از اخرین همایش های حقوقی ، تازه های نشر حقوقی ، استخدام حقوقی ، مشاوره حقوقی و سایر اخبار حقوقی به سایت داتیکان مراجعه نمایید .

تأکید منطقی حقوق بشر اسلامی بر کرامت انسانی

تعریفی از حقوق بشر اسلامی و وجه تمایز آن با حقوق بشر غربی برای ما بفرمایید؟

در دکترین حقوق بین‌الملل، حقوق بشر در مفهوم human Rights یا Droits de l'homme را به حقوق انسان به ما هو انسان تعریف می‌کنند؛ یعنی حقوق متعلق به انسان فارغ از هر گونه مضاف‌الیه، حقوق ناظر به انسان بدون در نظر داشتن رنگ، جنس، نژاد، مذهب و مواردی از این دست. نکته اساسی در این تعریف، مبنای اومانیستی آن است. یعنی در این تعریف از حقوق بشر، انسان به صورت یک فرد واحد در نظر گرفته می‌شود و برای آن حقوقی در نظر می‌گیرند. موضوع دیگر در این تعریف از حقوق بشر این است که هیچ بحثی از تکلیف برای انسان مطرح نمی‌شود. نکته سوم هم این است که بنا بر خاستگاه چنین حقوق بشری، حکومت لازم برای تحقق این حقوق بشر، یک نظام لائیک است که دین در آن هیچ نقشی ندارد.

همین نکات، از جمله مفارقت‌های حقوق بشر مرسوم با حقوق بشر اسلامی است. در حقوق بشر اسلامی، مبنا فردگرایی انسان نیست. در نظام حقوقی اسلام، بشر همان‌طور که یک فرد است و از حقوقی برخوردار است، یک واحد از اجتماع هم به حساب می‌آید و از این حیث نیز دارای حقوقی است. از طرف دیگر، حقوق بشر اسلامی دارای تکالیفی هم هست، به این معنا که هر انسان در ساختار حقوقی اسلام، مکلف به رعایت حقوق سایر افراد و حقوق اجتماع به عنوان یک کل است. وجه تمایز سوم حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی این است که، چون در حقوق بشر اسلامی انسان خلیفه الله است و همه حق‌ها از جانب شارع و بنا بر اراده الهی است، بستر پیاده‌سازی حقوق بشر هم طبعاً نظامی است که مبتنی بر اراده شارع بوده و اسلامی باشد.

افتراق‌های دیگری هم بین حقوق بشر اسلامی و حقوق بشر غربی وجود دارد که بیشتر شکلی است، نه ماهوی. اما نکاتی که مطرح شد از جمله تفاوت‌های تمایزی حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر غربی است که بدون در نظر داشتن این‌ها نمی‌توان درک درستی از مفهوم حقوق بشر در نظام حقوقی اسلام داشت.

کرامت انسانی؛ حلقه مفقوده حقوق بشر غربی

مهمترین مؤلفه‌های حقوق بشر اسلامی و ظرفیت‌ها و چالش‌های پیش روی آن چیست؟

مهمترین مؤلفه حقوق بشر اسلامی به نظر من تأکید منطقی آن بر «کرامت انسانی» است. کرامت انسانی، حلقه مفقوده حقوق بشر غربی است. به دلیل همین کمبود هم هست که در پروسه عملی حقوق بشر غربی، در مواردی، حقوق بشر نقض می‌شود. یعنی به اسم حقوق بشر، اتفاقات ضد حقوق بشری می‌افتد. یک مثال خیلی بارز در این رابطه بحث اتانازی است. غربی‌ها اسم این قتل را گذاشته‌اند قتل از روی ترحم! یعنی یک انسان زنده را که هنوز نفس می‌کشد، به اسم حقوق بشر به قتل می‌رسانند و برای آن توجیه حقوقی هم درست کرده‌اند. اگر کرامت انسانی در حقوق بشر غربی جایگاهی داشت، هیچ گاه چنین مباحثی در نظام حقوقی غربی رخ نمی‌داد.

یکی دیگر از همین مثال‌ها، مشروعیت حقوق بشری بخشیدن به قتل جنین است. قتل پیشینی یک نفس زکیه با توجیهات حقوقی از عوارض حقوق بشر عاری از کرامت بشری است. حالا این دو مورد که عرض کردم، مثال‌های کوچکی به شمار می‌آیند. در مقیاس بزرگ‌تر می‌توان نسل‌کشی‌هایی را مثال زد که نظام حقوق بشر غربی به سیاست‌مداران غربی تحمیل می‌کند. مواردی مثل یمن هم در تحلیل نهایی برخاسته از مدل حقوق بشر غربی است. این موضوعات همه به دلیل مطرح نبودن و ارج ننهادن واقعی به کرامت انسانی است.

 

*برای اطلاع از اخرین همایش های حقوقی ، تازه های نشر حقوقی ، استخدام حقوقی ، مشاوره حقوقی و سایر اخبار حقوقی به سایت داتیکان مراجعه نمایید .

  • منبع : www.mizanonline.com

اخبار مرتبط

سیاستگذاری توسعه پایدار در ایران «بایسته ها، راهبردها»

29 شهریور 1399
سیاستگذاری توسعه پایدار در ایران «بایسته ها، راهبردها»

حقوق ساختمان

29 شهریور 1399
حقوق ساختمان

درخواست اعاده دادرسی مرتضوی رد شد

29 شهریور 1399
درخواست اعاده دادرسی مرتضوی رد شد

ترور شهید سلیمانی از قبل برنامه ریزی شده بود + ویدیو

29 شهریور 1399
ترور شهید سلیمانی از قبل برنامه ریزی شده بود + ویدیو

برگزاری نشست سالیانه مجمع روزنامه رسمی کشور با حضور معاون حقوقی و امور مجلس قوه قضاییه

29 شهریور 1399
برگزاری نشست سالیانه مجمع روزنامه رسمی کشور با حضور معاون حقوقی و امور مجلس قوه قضاییه

دلیل پذیرش مسئولیت ترور شهید قاسم سلیمانی توسط ترامپ چه بود + ویدیو

29 شهریور 1399
دلیل پذیرش مسئولیت ترور شهید قاسم سلیمانی توسط ترامپ چه بود + ویدیو

جایگاه معاونت حقوقی رئیس جمهوری در فرایند هنجارگذاری حقوقی

29 شهریور 1399
جایگاه معاونت حقوقی رئیس جمهوری در فرایند هنجارگذاری حقوقی

سلسله نشست‌های دوشنبه‌های حقوق کودک

29 شهریور 1399
سلسله نشست‌های دوشنبه‌های حقوق کودک

Race, Immigration, and Social Control 

29 شهریور 1399
Race, Immigration, and Social Control 

آمبرا باتیلانا: من مورد تجاوز قرار گرفتم اما کسی حرفم را باور نکرد + ویدیو

29 شهریور 1399
آمبرا باتیلانا: من مورد تجاوز قرار گرفتم اما کسی حرفم را باور نکرد + ویدیو

استخدام 29 شهریور 1399

29 شهریور 1399
استخدام 29 شهریور 1399

مهندس بازرگان: نخست‌وزیری که بخواد برای ملاقات با وزرا اجازه بگیره به درد لای جرز هم نمی‌خورد + ویدیو

26 شهریور 1399
مهندس بازرگان: نخست‌وزیری که بخواد برای ملاقات با وزرا اجازه بگیره به درد لای جرز هم نمی‌خورد + ویدیو

شهادت قاسم سلیمانی بعد از حمله به سفارت آمریکا قابل پیش‌بینی بود + ویدیو

26 شهریور 1399
شهادت قاسم سلیمانی بعد از حمله به سفارت آمریکا قابل پیش‌بینی بود + ویدیو

توضیحات دادگستری استان فارس درباره پرونده نوید افکاری

26 شهریور 1399
توضیحات دادگستری استان فارس درباره پرونده نوید افکاری

تقسیم تاریخ تحولات خاورمیانه به قبل و بعد از شهادت قاسم سلیمانی + ویدیو

26 شهریور 1399
تقسیم تاریخ تحولات خاورمیانه به قبل و بعد از شهادت قاسم سلیمانی + ویدیو

مجموعه دستورات و صورت جلسات قضایی «مناسب برای کارآموزان قضایی، دادیاران دادسراو قضات محاکم»

26 شهریور 1399
مجموعه دستورات و صورت جلسات قضایی «مناسب برای کارآموزان قضایی، دادیاران دادسراو قضات محاکم»

The Private Sector and Criminal Justice

26 شهریور 1399
The Private Sector and Criminal Justice

چه اقداماتی برای انحلال شرکت لازم است + ویدیو

26 شهریور 1399
چه اقداماتی برای انحلال شرکت لازم است + ویدیو

استخدام 26 شهریور 1399

26 شهریور 1399
استخدام 26 شهریور 1399

اعترافات متهم به آزار و اذیت کودکان + ویدیو

25 شهریور 1399
اعترافات متهم به آزار و اذیت کودکان + ویدیو