معاون حقوقی رییس جمهور: آنچه در مشهد اتفاق افتاد نقض قانون بود
6 آبان 1399

معاون حقوقی رییس جمهور: آنچه در مشهد اتفاق افتاد نقض قانون بود

آنچه اتفاق افتاده، نقض آشکار قواعد مسلم حقوقی درخصوص رفتار با شهروندانی است که در مظان اتهام قرار گرفته‌اند.

در پی مرگ مهرداد سپهری جوان مشهدی در جریان دستگیری توسط پلیس، معاون حقوقی رئیس جمهوری با انتشار یادداشتی به ذکر برخی نکاات پرداخت.

لعیا جنیدی در روزنامه «ایران» نوشت: درخصوص مرگ یکی از شهروندان اهل خراسان که براساس روایت تصاویر و ویدئوهای منتشرشده، در معرض رفتار آشکارا خلاف قانون مأمور نیروی انتظامی (ضابط دادگستری) قرار گرفته بود، از منظر بایسته‌های نظام حقوقی، موازین حقوق اسلامی، تعهدات بین‌المللی دولت و اقتضائات مصالح کلان ملی، گزارشی از سوی معاونت حقوقی رئیس‌جمهور در مقام پیگیری اجرای اصول قانون اساسی تنظیم گردیده که بر ملاحظات زیر استوار است:

۱- اصل دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران کرامت و ارزش والای انسان و اصل بیست و دوم مصونیت از تعرض به جان، حیثیت و غیره افراد را مورد تأکید قرار می‌دهد. بر همین مبناست که در اصل سی و نهم قانون اساسی با تأکید صریح بر وضعیت کسانی که از آزادی و قدرت محرومند، اعلام شده است که «... هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده، به هر صورت که باشد ممنوع و موجب مجازات است». هیچ یک از قوانین موضوعه کشور، تعرض به جان و حیثیت افراد، مانند آنچه در واقعه فوق دیده می‌شود را تجویز نکرده است و بر همین مبنا، هیچ مقام قضایی و به طریق اولی هیچ ضابط قوه قضائیه حق ندارد از حدود پیش‌بینی‌شده در قوانین انحراف حاصل کند.

۲- قانون اساسی بر مبنای همین اصل کرامت والای انسان، تمام شهروندان را در موضعی برابر قرار داده است. بند ۱۴ اصل سوم قانون اساسی «تأمین حقوق همه‌جانبه افراد از زن و مرد و ایجاد امنیت قضایی عادلانه برای همه و تساوی عموم در برابر قانون» را در شمار اهداف بنیادینی قرار داده است که دولت (حکومت) باید برای نیل به آن بکوشد. در اصول بیستم، سی و ششم، سی و هفتم و سی و هشتم نیز همین رویکرد شناسایی شده است.

۳- در حقوق اسلام حتی نسبت به کسی که ارتکاب جرم قتل عمد توسط او پس از رسیدگی قضایی به طور قطعی احراز شده است، هیچ مجازاتی جز مجازات مقرر در حکم قطعی را نمی‌توان اعمال نمود.

واکنش معاون روحانی به ماجرای مرگ مهرداد سپهری

۴- این مواضع قانون اساسی و موازین فقهی با مفاد اسناد بین‌المللی مورد تعهد دولت نیز همسوست. مطابق ماده یک اعلامیه جهانی حقوق بشر: «همه افراد بشر آزاد و با حیثیت و حقوق یکسان زاییده می‌شوند و دارای موهبت خرد و وجدان هستند و باید با یکدیگر با روحیه برادری رفتار کنند». همچنین به موجب ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (مصوب ۱۹۶۶ م) که دولت ایران نیز آن را پذیرفته است و طبق ماده ۹ قانون مدنی در حکم قانون داخلی محسوب می‌شود: «هیچ کس را نمی‌توان مورد آزار و شکنجه یا مجازات‌ها یا رفتارهای ظالمانه یا خلاف انسانی یا ترذیلی قرار داد.»

۵- نظام حقوقی کیفری کشور تنها آنگاه به کمال می‌رسد که پاسدار کرامت و حیثیت ذاتی و برابر همه شهروندان در مقابل هر نوع تعرضی باشد و بر بنیاد هدف اصلاح و اعاده حیثیت اجتماعی بزهکاران سامان یافته باشد و به آینده محکومان و زندانیان پس از خروج از زندان بیندیشد. متأسفانه آنچه در خصوص شهروند مورد اشاره به وسیله ضابطان دادگستری اتفاق افتاده است، نقض آشکار قواعد مسلم حقوقی درخصوص رفتار با شهروندانی است که در مظان اتهام قرار گرفته‌اند.

۶- فصل دهم (در تقصیرات مقامات و مأمورین دولتی) از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (قانون تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده) ضمانت اجراهای ناظر بر تخلف از موازین فوق را بیان کرده است. براساس ماده ۵۷۰ این قانون: «هر یک از مقامات و مأمورین وابسته به نهادها و دستگاه‌های حکومتی که بر خلاف قانون، آزادی شخصی افراد ملت را سلب کند یا آنان را از حقوق مقرر در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران محروم نماید علاوه بر انفصال از خدمت و محرومیت یک تا پنج سال از مشاغل حکومتی به حبس از دو ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.» در همین زمینه می‌توان به ماده ۵۷۹ نیز توجه داشت. ماده ۷ قانون آیین دادرسی کیفری نیز رعایت حقوق شهروندی مقرر در قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حقوق شهروندی از سوی تمام ضابطان دادگستری را تابع تضمین ماده ۵۷۰ قانون تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده قرار داده است.

۷- نظر به ضرورت «تلاش مداوم و مستمر در جهت حاکمیت کامل فرهنگ و ضوابط اسلامی در نیروی انتظامی» (بند ۲۶ ماده ۴ قانون تأسیس نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران) و با عنایت به مبانی پیش‌گفته، از نیروی انتظامی کشور به عنوان مأمور «استقرار نظم و امنیت و تأمین آسایش عمومی و فردی» (بند ۱ ماده ۴ قانون تأسیس نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران) انتظار می‌رود چنین اعمال مخل به اصل حاکمیت قانون و احترام حقوق شهروندی را از منظر قانونی و علوم جامعه‌شناسی و جرم‌شناسی مورد تحلیل و بازنگری و نظارت مجدانه قرار دهد و با ارائه و تقویت و توسعه آموزش‌های قانونی و حرفه‌ای لازم به نیروهای تحت امر، ضمن برخورد مقتضی با خاطیان و اطلاع‌رسانی در این خصوص، از تکرار چنین وقایع ناگواری پیشگیری نماید.

همچنین ضروری است، قوه قضائیه به موجب فصل دوم از بخش دوم قانون آیین دادرسی کیفری، اعمال نظارت‌های قانونی بر ضابطان دادگستری در خصوص انجام وظایف مقرر را بیش از پیش وجهه همت خود قرار دهد تا خودسری‌هایی این چنین، موجب تضییع حقوق شهروندان نشود و هزینه‌های جبران‌ناپذیر بر کشور تحمیل ننماید.

در پایان تأکید می‌نماید که مأموریت نیروی انتظامی برای دستگیری و بازداشت شهروندان در معرض اتهام، مأموریتی است که در جایگاه ضابط دادگستری اعمال می‌شود و به موجب ماده ۳۰ قانون آیین دادرسی کیفری، دادستان مکلف است به‌طور مستمر دوره‌های آموزشی حین خدمت را جهت کسب مهارت‌های لازم و ایفای وظایف قانونی برای ضابطان دادگستری برگزار نماید. به موجب ماده ۱۲ آیین‌نامه اجرایی احراز عنوان ضابط دادگستری نیز صدور کارت ویژه ضابط دادگستری منوط به دریافت گواهینامه گذراندن دوره آموزشی و تأیید دادستان خواهد بود. بدیهی است که برای اطمینان از پیشگیری از چنین تخلفاتی، تکالیف قانونی فوق باید با جدیت و ممارست، پیگیری و اجرا شود.

  • منبع :

اخبار مرتبط

طرح اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها خلاف اصل ۱۷۶ قانون اساسی است

11 آذر 1399
طرح اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها خلاف اصل ۱۷۶ قانون اساسی است

رسیدگی به ترور شهید فخری‌زاده چگونه در جوامع بین‌المللی قابل پیگیری است؟

9 آذر 1399
رسیدگی به ترور شهید فخری‌زاده چگونه در جوامع بین‌المللی قابل پیگیری است؟

کانون وکلای دادگستری مرکز برگزار می کند :

4 آذر 1399
کانون وکلای دادگستری مرکز برگزار می کند :

دیوان عدالت اداری وکالت را جزو مشاغل اقتصادی ندانسته است / اطلاعات دقیقی به نمایندگان مجلس داده نشده است

29 آبان 1399
دیوان عدالت اداری وکالت را جزو مشاغل اقتصادی ندانسته است / اطلاعات دقیقی به نمایندگان مجلس داده نشده است

ترخیص۵۷۰۰ تن برنج وارداتی از گمرک قشم آغاز شد

28 آبان 1399
ترخیص۵۷۰۰ تن برنج وارداتی از گمرک قشم آغاز شد

باید با کسانی که امنیت جامعه و مردم را مخدوش می‌کنند، برخورد قاطع کنیم

21 آبان 1399
باید با کسانی که امنیت جامعه و مردم را مخدوش می‌کنند، برخورد قاطع کنیم

رئیس قوه قضاییه: عقلانی نیست که برنامه خود را در گرو آمد و رفت افراد خارج از کشور بگذاریم

20 آبان 1399
رئیس قوه قضاییه: عقلانی نیست که برنامه خود را در گرو آمد و رفت افراد خارج از کشور بگذاریم

آیت الله رییسی:ایستادگی مردم سوریه و جریان مقاومت پیروزی را رقم می‌زند

7 آبان 1399
آیت الله رییسی:ایستادگی مردم سوریه و جریان مقاومت پیروزی را رقم می‌زند

نظارت بر رفتار نمایندگان نباید باعث گرفتن جرأت از آنها شود

7 آبان 1399
نظارت بر رفتار نمایندگان نباید باعث گرفتن جرأت از آنها شود

پرونده‌های معوقه و موجودی پرونده‌ها کاهش بسیار زیادی داشته است

7 آبان 1399
پرونده‌های معوقه و موجودی پرونده‌ها کاهش بسیار زیادی داشته است

صدور ۲۵ هزار رأی جایگزین حبس طی سه سال گذشته در دستگاه قضایی استان قزوین/ کاهش ۷۰۰ نفری موجودی قطعی زندان

6 آبان 1399
صدور ۲۵ هزار رأی جایگزین حبس طی سه سال گذشته در دستگاه قضایی استان قزوین/ کاهش ۷۰۰ نفری موجودی قطعی زندان

رسیدگی به پرونده های بازار سرمایه در ابلاغیه رییس قوه قضاییه

5 آبان 1399
رسیدگی به پرونده های بازار سرمایه در ابلاغیه رییس قوه قضاییه

دادگستری ها اجازه ندهند کار مردم در جریان دورکاری روی زمین بماند

5 آبان 1399
دادگستری ها اجازه ندهند کار مردم در جریان دورکاری روی زمین بماند

تبدیل شرکت‌های تجاری با دستور رییس قوه قضاییه تسریع می‌شود

5 آبان 1399
تبدیل شرکت‌های تجاری با دستور رییس قوه قضاییه تسریع می‌شود

زندانیان حائز شرایط هرمزگان آزاد خواهند شد

30 مهر 1399
زندانیان حائز شرایط هرمزگان آزاد خواهند شد

رییس سازمان برنامه و بودجه تبیین کرد: محورهای اصلی اصلاح ساختار بودجه

30 مهر 1399
رییس سازمان برنامه و بودجه تبیین کرد: محورهای اصلی اصلاح ساختار بودجه

رییس سازمان زندان ها: ریشه بسیاری از بزهکاری‌ها در جامعه به علت بیکاری و نداشتن شغل و درآمد است

30 مهر 1399
رییس سازمان زندان ها: ریشه بسیاری از بزهکاری‌ها در جامعه به علت بیکاری و نداشتن شغل و درآمد است

بازدید معاون نظارت و بازرسی دادگستری تهران از حوزه قضایی شهر قدس

30 مهر 1399
بازدید معاون نظارت و بازرسی دادگستری تهران از حوزه قضایی شهر قدس

سازمان بازرسی به دنبال فعال کردن ظرفیت‌های نظارت درون‌دستگاهی است

30 مهر 1399
سازمان بازرسی به دنبال فعال کردن ظرفیت‌های نظارت درون‌دستگاهی است

رییس سازمان بازرسی کشور:

29 مهر 1399
رییس سازمان بازرسی کشور: