گزارش واشینگتن‌پست از قانون جدید تابعیت ایران

9 دی 1399

گزارش واشینگتن‌پست از قانون جدید تابعیت ایران

ترجمه گزارشی از روزنامه واشینگتن‌پست در مورد تحولات جدید قوانین تابعیتی ایران که به قلم میریام برگر در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۰ (۶ دی ۱۳۹۹) منتشر شده‌است

 

جلوتر از برخی کشورهای همسایه؛ ایران اکنون به مادران اجازه می‌دهد ملیت خود را به فرزندشان منتقل کنند 

با اجرایی شدن قانون جدیدی که به زنان ایرانی امکان انتقال تابعیت به فرزندانشان را می‌دهد، فعالان اجتماعی ایرانی به هدفی  رسیدند که مدتها در پی آن بودند. این قانون امیدهایی را برای حدود یک میلیون کودک زاده شده از پدران خارجی در ایران زنده کرده‌است.

مقامات ایرانی ماه گذشته اولین سری مدارک شامل یکصد گواهی تولد و کارت ملی را بر مبنای «قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی» مصوب سال ۱۳۹۸ صادر کردند. قانونی که بعد از سال‌ها پیگیری از طرف فعالان حقوق پناهندگان و حقوق زنان به تصویب رسید.

تا پیش از اینکه قانون‌گذاران مسیری را برای کسب تابعیت این کودکان ایجاد کنند، فقط مردان ایرانی در هنگام تولد تابعیت را به فرزند منتقل می‌کردند. و این معمولا باعث می‌شد تا کودکان متولد از مادر ایرانی و پدر غیرایرانی بدون تابعیت مانده و از دسترسی مناسب به آموزش، استخدام، مراقبتهای سلامتی و خدمات اجتماعی محروم باشند.

قانون جدید به ویژه بر وضعیت کودکان زنان ایرانی که با مردان افغان ازدواج کرده‌اند اثرگذار خواهد بود. ایران میزبان یک میلیون پناهنده ثبت شده و حدود دو میلیون پناهنده غیرثبت شده افغانستانی است که اکثر آنها بر اثر ده‌ها سال جنگ از وطن خود آواره شده‌اند.

بر اساس آمار اداره امور اتباع و مهاجرین خارجی ایران تا اواسط نوامبر حدود ۷۵ هزار نفر برای شهروندی طبق قانون جدید درخواست داده‌اند. هرچند سال‌ها تبعیض باعث شده تا برخی از آنها امید خود را از دست داده باشند.

علی کارمند سابق کنسولگری افغانستان در ایران و همسر ایرانیش سه فرزند دارند اما او عجله‌ای برای ثبت تابعیت فرزندش ندارد؛ «تا جایی که من اطلاع دارم اولین افرادی که طبق قانون جدید شناسنامه دریافت کرده‌اند موارد خاص بوده‌اند. کسانی که پدرشان به نوعی شخص مهمی بوده‌است»

فرحه بویرو از کارمندان کمیسیاریای عالی ملل متحد برای پناهندگان در ایران می‌گوید بسیاری از مادران با تصویب قانون سال گذشته مجلس ایران در مورد انتقال شهروندی احساس مثبتی پیدا کردند. «این قانون یک گام به سوی قرار گرفتن پدران و مادران در یک وضعیت برابر بود. این یک پیشرفت مهم و البته تدریجی است»

ایران با برداشتن این گام خود را از بسیاری از کشورهای خاورمیانه متمایز کرده‌است. برای مثال در اردن و لبنان زنان نمی‌توانند ملیت خود را به کودکانشان منتقل کنند این مساله به ویژه برای زنانی که با پناهندگان فلسطینی و سوری ازدواج کرده‌اند مشکل‌ساز می‌شود. محدودیتهای مشابهی نیز در کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس وجود دارد.

طبق آمار «کمیسیاریای عالی ملل متحد برای پناهندگان» در کل دنیا ۲۵ کشور امکان انتقال تابعیت از زنان به فرزندانشان را فراهم نکرده‌اند و بیش از پنجاه کشور دیگر قوانین تابعیتی تبعیض‌آمیزی بین مادر و پدر دارند. مثلا فقط به مردان اجازه می‌دهند که تابعیت خود را به همسر خارجی منتقل کنند. کاترین هرینگتون مدیر کارزار بین‌المللی کمیسیاریای عالی ملل متحد برای حقوق برابر تابعیتی در بیانیه‌ای نوشته‌است:‌ «تبعیض جنسیتی در قوانین تابعیت حق شهروندی برابر زنان را تحت الشعاع قرار داده و به مشکلات فراوانی برای خانواده‌ها در زمینه دسترسی به‌آموزش، خدمات بهداشتی، استخدام، یکپارچگی خانواده، جابجایی آزادانه، ارث و حقوق مالی منجر می‌شود».

 

قانونگذاران ایرانی سال‌ها با مسائل مربوط به قانون تابعیت درگیر بوده‌اند. مخالفان تغییر معتقد بودند که اعطای تابعیت به پناهندگان ترکیب جمعیتی ایران را تحت تاثیر قرار می‌دهد. حامیان تغییر هم استدلال می‌کردند که این وضعیت فقط بر زنان اثرگذار است چون فرزندان متولد از پدران ایرانی و مادران خارجی تابعیت ایرانی دریافت می‌کنند.

قوانین تابعیتی ایران به دوران پیش از انقلاب اسلامی باز می‌گردد. به گفته محسن کاظم‌پور از موسسه حقوقی داتیکان در تهران تبعیضی که در این زمینه علیه خارجی‌ها اعمال می‌شود تا حدی ریشه در احساسات ملی‌گرایانه‌ پس از انقلاب و جنگ هشت ساله بین ایران و عراق دارد. «ایران در جنگ با عراق بود و عراق از حمایت بسیاری از کشورهای خارجی برخوردار بود. همین باعث شد تا حکومت ایران نگرانی شدیدی از بابت احتمال نفوذ عوامل خارجی در نیروهای نظامی و ساختار حکومتی خود داشته باشد»

پناهندگانی که تابعیت ندارند از بسیاری از حقوق پایه خود در ایران از جمله دسترسی به برخی شغل‌ها و خدمات آموزشی محروم می‌مانند. حتی خرید یک سیم‌کارت تلفن همراه بدون داشتن مدارک هویتی امکان‌پذیر نیست.

سال ۱۳۸۵ مجلس ایران قانونی را تصویب کرد که طبق آن فرزندان متولد از مادر ایرانی و پدر غیرایرانی می‌توانستند درخواست تابعیت ایرانی را داده و در صورت داشتن برخی شرایط از جمله گرفتن تاییدیه‌های امنیتی تابعیت دریافت کنند. در عمل تعداد کمی طبق این قانون اقدام کرده و تابعیت دریافت کردند.

بویرو از کمیسیاریای عالی ملل متحد می‌گوید که انگیزه برای اصلاحات با پیشرفت تدریجی در روند ثبت و ضبط مدارک افغان‌ها حاصل شده‌است. پناهندگان در ایران به شدت از شرایط نامناسب اقتصادی که بخشی از آن پیامد تحریم‌های دولت ترامپ علیه ایران است آسیب دیده‌اند.

یکی از اولین کسانی که شانس دریافت تابعیت ایرانی طبق قانون جدید را به دست آورده دختری است که به تازگی مادر ایرانیش را از دست داده‌است. مادر او پرستاری بوده که بر اثر کرونا جان باخته است. یک مورد دیگر دختری است که پدر عراقی خود را در جنگ با داعش در سوریه از دست داده است. برای این افراد دریافت شهروندی ایران به معنی دریافت مدارکی چون کارت ملی و پاسپورت است که فرصتها و امنیت بیشتری را برایشان فراهم خواهد کرد.

البته قانون جدید هم پدر و مادر را در موقعیت برابر قرار نمی‌دهد. پدر به طور خودکار شهروندی را به فرزندش منتقل می‌کند اما مادر باید برای فرزندش درخواست بدهد و یک پروسه طولانی بررسی امنیتی را طی کند.

 

اما برخی زوج‌ها هم شانسی برای خود قائل نیستند. فیروز روزنامه‌نگار ۳۲ ساله می‌گوید که همسرش را اولین بار ۱۴ سال پیش در یک مراسم فرهنگی دید و به هم علاقمند شدند. هر دو متولد و بزرگ شده ایران بودند اما خانواده فیروز از هرات افغانستان آمده بودند. آنها هشت ماه برای ثبت ازدواج درگیر تشریفات اداری بودند. فیروز می‌گوید اولین روزی که به اداره اتباع و مهاجرین برای ثبت ازدواج رفتیم، این نوشته را روی در ورودی دیدیم: «ازدواج مردان افغان با زنان ایرانی ممنوع است» و شوکه شدیم.

آنها با توجه به این تبعیض و نگرانی که در مورد آینده فرزندشان داشتند محل زندگی خود را به افغانستان جابجا کردند.

    • منبع : /www.washingtonpost.com

    اخبار مرتبط

    قالیباف: اعمال تحریم‌های یک جانبه علیه مردم ایران مصداق بارز تروریسم اقتصادی است

    5 فروردین 1400
    قالیباف: اعمال تحریم‌های یک جانبه علیه مردم ایران مصداق بارز تروریسم اقتصادی است

    واشنگتن: منتظر طرح ایران درباره برجام هستیم

    5 فروردین 1400
    واشنگتن: منتظر طرح ایران درباره برجام هستیم

    پکن: از توافقات نفتی خود با ایران محافظت می‌کنیم

    5 فروردین 1400
    پکن: از توافقات نفتی خود با ایران محافظت می‌کنیم

    نقل و انتقال چک‌های جدید در سامانه صیاد از امروز ۵ فروردین اجباری شد

    5 فروردین 1400
    نقل و انتقال چک‌های جدید در سامانه صیاد از امروز ۵ فروردین اجباری شد

    آخرین قیمت طلا، سکه و دلار تا پیش از امروز ۴ فروردین

    4 فروردین 1400
    آخرین قیمت طلا، سکه و دلار تا پیش از امروز ۴ فروردین

    قطعنامه علیه ایران سرقت آبرو و حیثیت نهادهای بین المللی است

    4 فروردین 1400
    قطعنامه علیه ایران سرقت آبرو و حیثیت نهادهای بین المللی است

    مذاکرات جدید هوشمندانه و غیر عجولانه باشد تا تجربه تلخ برجام تکرار نشود

    4 فروردین 1400
    مذاکرات جدید هوشمندانه و غیر عجولانه باشد تا تجربه تلخ برجام تکرار نشود

    شهرهای جدیدی که نارنجی و قرمز شدند

    4 فروردین 1400
    شهرهای جدیدی که نارنجی و قرمز شدند

    وزارت امور خارجه ایران: بحران یمن راه حل نظامی ندارد

    3 فروردین 1400
    وزارت امور خارجه ایران: بحران یمن راه حل نظامی ندارد

    تأکید روسیه و چین بر ضرورت بازگشت بی‌قید و شرط آمریکا به برجام

    3 فروردین 1400
    تأکید روسیه و چین بر ضرورت بازگشت بی‌قید و شرط آمریکا به برجام

    سنگ اندازی برخی بانک‌ها در اجرای مرحله بعدی قانون جدید چک/ برخورد نظارتی در انتظار متخلفان

    27 اسفند 1399
    سنگ اندازی برخی بانک‌ها در اجرای مرحله بعدی قانون جدید چک/ برخورد نظارتی در انتظار متخلفان

    وزیر خارجه سوریه: بایدن باید بدون پیش‌شرط به توافق هسته‌ای با ایران برگردد

    27 اسفند 1399
    وزیر خارجه سوریه: بایدن باید بدون پیش‌شرط به توافق هسته‌ای با ایران برگردد

    درخواست ریاض برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران

    27 اسفند 1399
    درخواست ریاض برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران

    ۷۶ میلیون دلار درآمد پروازهای عبوری و خدمات هوایی از دست رفت‌

    26 اسفند 1399
    ۷۶ میلیون دلار درآمد پروازهای عبوری و خدمات هوایی از دست رفت‌

    تعلیق پروازها به انگلیس تا ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۰/ پروازهای بین ایران و عراق فقط برای بازگشت اتباع ۲ طرف

    26 اسفند 1399
    تعلیق پروازها به انگلیس تا ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۰/ پروازهای بین ایران و عراق فقط برای بازگشت اتباع ۲ طرف

    قیمت طلا، قیمت سکه، قیمت دلار و قیمت ارز امروز ۹۹/۱۲/۲۶|سکه گران شد/ دلار ثابت ماند

    26 اسفند 1399
    قیمت طلا، قیمت سکه، قیمت دلار و قیمت ارز امروز ۹۹/۱۲/۲۶|سکه گران شد/ دلار ثابت ماند

    وقتی اعتبار سنجی مانع سوءاستفاده از چک می‌شود/تدابیر قانون جدید برای کاهش چک‌های برگشتی چیست؟

    25 اسفند 1399
    وقتی اعتبار سنجی مانع سوءاستفاده از چک می‌شود/تدابیر قانون جدید برای کاهش چک‌های برگشتی چیست؟

    حمله پهپادی جدید یمن به عمق خاک سعودی

    25 اسفند 1399
    حمله پهپادی جدید یمن به عمق خاک سعودی

    تخت روانچی: ایران هیچ نقشی در حملات راکتی به «عین الاسد» نداشته است

    25 اسفند 1399
    تخت روانچی: ایران هیچ نقشی در حملات راکتی به «عین الاسد» نداشته است

    جانز هاپکینز: تلفات کرونا در آمریکا به ۵۳۵ هزار نفر رسید

    25 اسفند 1399
    جانز هاپکینز: تلفات کرونا در آمریکا به ۵۳۵ هزار نفر رسید