درباره
29 دی 1399

درباره "جهش‌های ویروسی" چه می‌دانیم؟

جهش‌های ویروسی یک واقعیت تکامل در چرخه زندگی هستند و از انسان گرفته تا حشره و از باکتری تا ویروس، این تغییرات در کد ژنتیکی می‌تواند در هر نقطه‌ای با خود یک رشته تغییرات در ارگانیزم به وجود آورد.

جهش‌های ویروسی یک واقعیت تکامل در چرخه زندگی هستند و از انسان گرفته تا حشره و از باکتری تا ویروس، این تغییرات در کد ژنتیکی می‌تواند در هر نقطه‌ای با خود یک رشته تغییرات در ارگانیزم به وجود آورد.

سرطان یکی از شناخته شده‌ترین نتایج جهش‌های ژنتیکی است. هر از گاهی، اشتباهات تصادفی که در «دی ان ای» سلول رخ می‌دهد یک رشته واکنش ایجاد می‌کند که می‌تواند به یک غوغا ختم شود: مثلا اختلال در کارکرد سلول، رشد سریع و غیرقابل کنترل (سلول) یا خاموش شدن سیستم توانایی سلول برای شناسایی و ترمیم جهش‌ها. 

کلیه این جهش‌ها به ایجاد سلول‌های سرطانی در یک ارگانیزم می‌انجامد که گاه می‌تواند مرگبار باشد.

اما این در مورد ویروس‌ها به‌ویژه ویروس «سارس کوو-۲» چگونه عمل می‌کند؟

مباحث بسیاری در میان جامعه دانشمندان در مورد این که آیا ویروس‌ها ارگانیزم‌های زنده هستند یا نه در جریان است.

در سطوح پایه‌ای ویروس‌ها مواد پروتئینی و ژنتیکی هستند که در چارچوب نوعی دیگر از زندگی ادامه حیات می‌دهند و تکثیر می‌شوند. در فقدان یک میزبان، ویروس‌ها قادر به تکثیر نیستند و بسیاری از آن‌ها در خارج از محیط سلولی دوام چندانی نمی‌آورند.

در این ارتباط برخلاف ارگانیزم‌های زنده، ویروس‌ها نیازمند آن هستند که ارگانیزم‌های (میزبانشان) زنده بماند. 

مواد ژنتیکی سازنده ویروس می‌تواند یا از نوع «دی ان ای» باشد یا از انواع «آر ان ای» که هردو قادر به ضبط و استفاده از اطلاعات هستند. در واقع، پروتئین‌های بدن شما توسط این ماده میکروسکوپی طرح‌ریزی شده و شکل گرفته است.

ساختارهای «دی ان ای» و «آر ان ای» معرف تفاوت‌ مهمی در میان ویروس‌ها هستند: نرخ جهش. 

«دی ان ای» به دلیل ساختمان مارپیچی مضاعفش، محکم‌تر و تواناتر است: دو رشته مارپیچی آن در هماهنگی با یکدیگر قرار دارند و ارتباط بسیار خاصی میان پایه‌های نیوکلئوتیدی آن وجود دارد. این ارقام را از دوران مدرسه به یاد دارید؟ اِی، سی، جی، تی، یو؛ به این‌ها به عنوان آجرهای سازنده زندگی نگاه کنید. 

اگر این آجرها که شالوده زندگی هستند، در جریان ساخت یک «دی ان ای» جدید درست در کنار یکدیگر قرار نگیرند، آنزیمی به نام «پلیمراز» وارد کار می‌شود تا آن اشتباه را تصحیح کند. این بدان معناست که نرخ جهش ویروس‌هایی مثل «هرپِس» و «آبله» که ویروس‌هایی مبتنی بر «دی ان ای» هستند، بسیار آهسته است.

اما این قانون شامل حال ویروس‌های «آر ان ای» که کد ژنتیکی آن‌ها تنها یک زنجیره نیوکلوئیدی دارد، نمی‌شود. این زنجیره به گونه‌ای نامنظم دور خودش می‌پیچد و از ثبات خاص «دی ان ای» و برنامه تصحیح خود و نظارت ژنتیکی آنزیم پولیمراز، بی‌بهره است.  

در نتیجه، نرخ جهش ویروس‌های «آر ان ای»، از جمله ویروس کرونا، هزاران بار از خانواده ژنتیکی‌شان بیشتر است و آن‌ها را به ارگانیزم‌هایی متلاطم و پیش‌بینی‌ناپذیر بدل می‌کند.

سئوال اینجاست که این جهش‌ها چه مفهومی دارند؟

بسیاری از این انحراف‌های ژنتیکی عبارتند از کدهای غلط و نامربوط که هدف یا استفاده‌ای برای ویروس ندارند و آن را به یک بن‌بست تکاملی می‌کشانند.

اما زمانی که ویروس در میان جمعیت شیوع می‌یابد احتمال آن که در عمل بتواند از یکی از این جهش‌ها سود ببرد، افزایش می‌یابد.

هنگامی که این شرایط نهایتا مهیا شود، مکانیسم انتخاب در طبیعت (روند انتخاب بهترین - جان‌سخت‌ترین) وارد عمل می‌شود. در چنان مرحله‌ای، این نوع جهش یافته و «بهینه» شده ویروس، سریعا به جلو صف آورده می‌شود و به آن امکان داده می شود که با سرعت بیشتری میزبان خود را آلوده کند، سریع‌تر تکثیر شود یا از واکنش سیستم ایمنی بدن میزبان بگریزد. 

این همان چیزی است که دست آخر در ویروس «سارس-کوو-۲» شاهد آن هستیم. با افزایش موارد آلودگی هرچه بیشتر مردم به این پاتوژن، نرخ احتمالات به ما می‌گوید که منظما جهش‌هایی در اینجا و آنجا رخ خواهد داد.

در مقایسه با دیگر ویروس‌ها، «سارس-کوو-۲» آهسته‌تر و یک یا دو مورد در ماه جهش می‌کند.

حتی با درنظر گرفتن چنین احتمالی می‌توان حدس زد که از هنگام بروز نخستین ویروس‌ها در چین در اواخر سال ۲۰۱۹، احتمالا صدها نوع مختلف ویروس با جهش‌های مختلف به وجود آمده است.

دانشمندان این انواع را از طریق ردیابی ویروس‌های پیشین و شاخه‌های مختلف آن بررسی و نحوه تطوّر آن را در چرخه‌های منظم جهشی دنبال کرده‌اند که ما را به نوع «بی.۱.۱.۷» ویروس جدید در بریتانیا می‌رساند که در سطح بین‌المللی موجب نگرانی عمیق شده است. 

این ویروس در مجموع ۲۳ بار جهش یافته است که شش مورد آن «بی‌صدا» بوده و عملکردی نداشته است. اما به گفته دکتر جفری بَرِت، کارشناس ارشد آمار ژنتیکی در انستیتوی ولکام سَنگِر، اکنون سربلند کرده و خود را نشان داده است.

دیگر جهش‌ها نیز مهم هستند و بیولوژی «سارس-کوو-۲» و رده‌بندی و شکل برخی پروتئین‌های ساختاری ویروس را تغییر داده‌اند.

دکتر جولین تَنگ، ویروس‌شناس در دانشگاه لِستِر نیز می‌گوید: این جهش‌ها بی‌مقدمه و بدون زمینه در بریتانیا رخ نداده‌اند. این جهش‌ها پیش از ادغام، مستقلا و در گوشه و کنار جهان در حرکت بوده‌اند.

در حالی که کارشناسان نشان داده‌اند که واکسن‌های کووید-۱۹ سیستم ایمنی بدن را برای مقابله با نوع جهش یافته «بی.۱.۱.۷» آماده می‌کند، این پرسش باقی است که آیا واکسن‌ها در مقابل ویروس «۵۰۱ وای.وی ۲» آفریقای جنوبی و «پی.۱» برزیل هم موثر خواهند بود، یا نه؟

به نوشته روزنامه ایندیپندنت، در بدترین شرایط، در نتیجه فناوری «ام آر ان ای» که در ساختار بسیاری از واکسن‌ها به کار رفته است، تنها چند هفته طول خواهد کشید که واکسن با انواع مختلف ویروس‌هایی تطبیق داده شود که در میان مردم در سراسر جهان شیوع می‌یابند. هرچند هنوز هم برای رسیدن به پاسخی دقیق‌تر و شفاف‌تر انجام تحقیقات و مطالعات بیشتر مورد نیاز است.

  • منبع :

اخبار مرتبط

ادعاهای زنگنه علیه زنجانی تحت عنوان اتهامی نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی و افترا قابل پیگیری است

23 تیر 1398
ادعاهای زنگنه علیه زنجانی  تحت عنوان اتهامی نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی و افترا  قابل پیگیری است

رسیدگی به دارایی های مقامات یک قانون است.

28 خرداد 1398
رسیدگی به دارایی های مقامات یک قانون است.

افشاگری علی مطهری از اتفاقی عجیب در مجلس

26 خرداد 1398
افشاگری علی مطهری از اتفاقی عجیب در مجلس

فراخوان مهم رئیس قوه قضائیه در خصوص فضای مجازی

25 خرداد 1398
فراخوان مهم رئیس قوه قضائیه در خصوص فضای مجازی

آیا ازدواج و طلاق صوری جرم است؟

22 خرداد 1398
آیا ازدواج و طلاق صوری جرم است؟

نعمت احمدی: متأسفانه برخی بدون مدرک و مبنا صحبت می‌کنند و فکر می‌کنند همه چیز را می‌دانند

15 اردیبهشت 1398
نعمت احمدی: متأسفانه برخی بدون مدرک و مبنا صحبت می‌کنند و فکر می‌کنند همه چیز را می‌دانند

پزشکیان: مصوبه مجلس درباره افزایش حقوق کارمندان لازم‌الاجراست

2 اردیبهشت 1398
پزشکیان: مصوبه مجلس درباره افزایش حقوق کارمندان لازم‌الاجراست

قابل توجه پذیرفته شدگان آزمون وکالت امسال

25 اسفند 1397
قابل توجه پذیرفته شدگان آزمون وکالت امسال

انتخاب رئیسی، خوب یا بد؟!

14 اسفند 1397
انتخاب رئیسی، خوب یا بد؟!

کامبیز نوروزی: من هیچ وجه مثبتی در این مصوبه مجلس نمی‌بینم

13 اسفند 1397
کامبیز نوروزی: من هیچ وجه مثبتی در این مصوبه مجلس نمی‌بینم

نمايندگی پس از 3 دوره متوالی ممنوع شد

12 اسفند 1397
نمايندگی پس از 3 دوره متوالی ممنوع شد

برگزاری جلسه مجمع تشخیص مصلحت نظام برای بررسی «پالرمو»

11 اسفند 1397
برگزاری جلسه مجمع تشخیص مصلحت نظام برای بررسی «پالرمو»

لعیا جنیدی: شبکه های اجتماعی باید به روی مردم باز باشد

8 اسفند 1397
لعیا جنیدی: شبکه های اجتماعی باید به روی مردم باز باشد

وام ازدواج 30 ميليون تومان شد

8 اسفند 1397
وام ازدواج 30 ميليون تومان شد

"اینستکس" دقیقا چیست و چگونه کار می‎کند؟| توضیحات ظریف: ساز و کار مالی اروپا محدود به غذا و دارو نیست

16 بهمن 1397

مجلس با حذف استانی شدن انتخابات مخالفت کرد

16 بهمن 1397
مجلس با حذف استانی شدن انتخابات مخالفت کرد

رونمایی کتاب «درباره اعدام»

8 بهمن 1397
رونمایی کتاب «درباره اعدام»

قدوسی: اینستاگرام به زودی فیلتر می‌شود

8 بهمن 1397
قدوسی: اینستاگرام به زودی فیلتر می‌شود

دو مصوبه مجلس درباره صنعت خودرو

1 بهمن 1397
دو مصوبه مجلس درباره صنعت خودرو

مسئولان دانشگاه علوم تحقیقات در مظان اتهام ارتکاب قتل شبه عمد هستند

23 دی 1397
مسئولان دانشگاه علوم تحقیقات در مظان اتهام ارتکاب قتل شبه عمد هستند

Error: INSERT INTO useronline(timestamp, ip, userId) VALUES ('1614536388', '34.237.124.210', '0')

Duplicate entry '20991369' for key 'PRIMARY'