آشنايي با جایگاه، وظایف و اختیارات مديران دفاتر دادگاه ها (قسمت هفتم)

13 مرداد 1395

آشنايي با جایگاه، وظایف و اختیارات مديران دفاتر دادگاه ها (قسمت هفتم)

نویسنده: مهدی نوده وکیل دادگستری و پژهشگر رشته حقوق

همانطور که می دانید در یادداشت قبل(ششم)، وظایف مدیران دفاتر دادگاهها را در مرحله تجدیدنظر و فرجام خواهی به طور کامل تشریح کردیم. در نوشتار حاضر به مبحث دیگری از وظایف مدیران دفاتر دادگاه می پردازیم. یکی از مهمترین مراحل دادرسی در سیستم قضایی، مرحله اجرای احکام است. شناخت وظایف مدیر دفتر دادگاه در این مرحله برای هر ذینفعی بسیار حائز اهمیت است. در ادامه نیز تمامی دفاتری که در دفتر دادگاه بایستی نگهداری شود، مورد بررسی قرار می گیرد.

 اقدامات مدیر دفتر مربوط به اجرای احکام

1-اجرای احکام کیفری

 پس از صدور حكم و قطعيت آن پرونده براي اجرا به دادسرا منتقل شده دادستان يا معاون يا يكي از دادياران مأمور اجراي حكم خواهند بود و اگر دادرس فراموش كند حكم صادر كند و پرونده را به دادسرا منتقل كند و مدير دفتر مكلف خواهد بود پرونده را براي صدور دستور قاضي برگرداند. در صورت تجدیدنظرخواهی يا فرجام‌خواهی و وصول پاسخ، پرونده با دستور قاضي براي اجراي حكم به دادسرا ارسال می‌شود و عدم اجراي اين وظيفه مستوجب مجازات خواهد بود. چنانچه سازماني دولتي مأمور به اجرا باشد رونوشت دادنامه را دادستان يا داديار اجراي احكام به سازمان مذكور ارسال نموده و با امضاي دادستان اجراي حكم براي اجراي به سازمان مذكور آموزش لازم داده می‌شود مدير دفتر اجراي احكام با ارسال نامه و پيگيري روند آن نتيجه را به دادستان اطلاع می‌دهد.

2- اجرای احکام مدنی

 زماني حكم از محاكم دادگستري به اجرا گذاشته می‌شود كه قطعي گشته باشد يا قرار اجراي آن توسط دادرس در مواردي كه قانون بيان نموده صادر شده باشد. احكام مدني يا اجرايي يا اعلامي هستند كه نبايد توسط محکوم‌علیه انجام شود مثل حكم بطلان كه لازم به دخالت محکوم‌علیه نبوده كه در اين موارد اجرائيه صادر نمی‌شود. و گاهی در مواردي كه سازماني يا موسسه دولتي طرف دعوي نبوده باشد ولي مسئول اجراي حكم است صدور اجرائيه لازم نيست. سازمان مزبور بعد از درخواست كتبي محکوم‌له رونوشتي از دادنامه همراه دستور دادگاه مبني بر اجراي حكم را توسط مدير دفتر به سازمان مزبور ارسال نموده و خود نيز تا حصول نتيجه، پيگير پرونده خواهد بود. در ساير موارد صدور اجرائيه براي اجراي حكم الزامي است. دستور اجرائيه توسط دادگاه بدوي صادر می‌گردد.

3-شرایط صدور اجرائیه

جهت صدور اجرائیه فراهم بودن تمامی شرایط زیر اجتناب‌ناپذیر است:

 1-حكم قطعي شده يا قرار اجراي آن توسط دادگاه در مواردي كه قانون بيان كرده صادر گشته باشد.

 2-حكم به محکوم‌علیه يا وكيل يا نماينده قانوني يا قائم‌مقام وي ابلاغ شده باشد.

 3-محکوم‌له يا نماينده يا قائم‌مقام وي كتبي از دادگاه درخواست اجراي حكم نموده باشند.

مدير دفتر بايد بررسي نمايد كه مشخصات طرفين به‌طور كامل نوشته شده و به امضاي دادرس و خودش رسيده باشد. اجرائيه به تعداد محکوم‌علیه به‌علاوه دو نسخه است كه يك نسخه در پرونده و نسخه دوم پس از ابلاغ در پرونده اجرايي درج شده و نسخه‌ای هم به خوانده در هنگام ابلاغ (بر اساس ماده 73 قانون آئين دادرسي مدني) داده می‌شود. اگر قبل از صدور اجرائيه محکوم‌علیه مكان اقامت خويش را تغيير بدهد و اعلام نكند، مفاد اجرائيه يك بار در روزنامه کثیرالانتشار درج و 10 روز بعد از آگهي به همراه نسخه اجرائيه براي تهيه پرونده اجرايي به واحد اجراي احكام ارسال می‌شود.

دفاتر دادگاه

عمده‌ترین دفاتري كه بايد در دفتر دادگاه نگهداري نمود به قرار زير است:

1-دفتر اندیکاتور

دفتر انديكاتور دفتر نماينده است و بیان‌کننده نامه‌های وارده و صادره از سوي محكمه است. با مراجعه به آن می‌توان از استعلامات و پاسخ آن‌که آيا واصل شده يا نه با خبر شد.

همچنين بیان‌گر اين خواهد بود كه آيا اوراق ابلاغ شده برگشته يا خير. امروزه اين دفتر زياد موجود نبوده و به جاي آن از شماره پرونده استفاده نموده ولي استفاده از دفتر انديكاتور باعث تنظيم امور دفتر دادگاه می‌گردد.

2-دفتر ثبت پرونده‌ها

دادگاه‌های عمومي (حقوقي، كيفري و خانواده) داراي دفتر ثبت عرايض حقوقي كيفري و خانواده می‌باشند. دفتر ثبت حقوقي و كيفري از هم جدا می‌باشند و پرونده‌های ارجاعي به شعب حقوقي و كيفري و خانواده به ترتيب ثبت می‌شوند. به شعب كيفري دادخواست ضرر و زیان ناشي از جرم تقديم می‌شود كه در دفتر ثبت حقوقي ثبت‌شده و جهت رسيدگي پيوست پرونده كيفري می‌شود.

شعب دادگاه‌های عمومي داراي دفتر ثبت ارجاعي هستند. در اين دفتر پرونده‌هایی كه براي نيابت قضايي ارجاع شده ثبت و پس از شماره‌گذاری، تاريخ اعاده پرونده در جلو آن درج می‌شود. شماره مذكور در دفتر كل نماينده نيز ثبت می‌شود و مشخصات طرفين و موضوع پرونده در مقابل شماره درج و پس از خاتمه كار پرونده با ذكر شماره دادنامه و تاريخ آن نيز نوشته می‌گردد.

 دفتر ثبت دادنامه

اين دفتر دربردارنده آراء صادره به ترتيب شماره ثبت است. شماره ترتيب آن شماره دادنامه است. ثبت هر دادنامه به همراه تاريخ صدور رأی، شماره پرونده، مشخصات طرفين، موضوع دعوي و مفاد رأی است. خلاصه رأی نيز بايد نوشته شود و بخش‌های مختلف پرونده مثل جايي كه قسمتي از دعوا پذیرفته شده و... نيز بايد ذكر شود و بايد طوري تنظيم گرد كه در آينده امكان مراجعه به آن وجود داشته باشد.

3-   دفتر تعيين اوقات

در دفتر مذكور، وقت رسيدگي پرونده‌ها مشخص می‌شود. يا اگر وقت آن‌ها تجديد يا حسب دستور دادگاه وقت احتياطي تعيين گردد نيز قيد می‌شود. البته بايد ساعت دقيق تعيين گردد. براي تعيين ساعت رسيدگي بايد به مسافت اقامتگاه طرفين و گواهان توجه نمود. به‌علاوه بايد به اوضاع و احوال نيز توجه نمود. يعني وقت رسيدگي به‌گونه‌ای باشد كه با توجه به فصل و موقعيت جغرافيايي زمين مورد نظر (به‌طور مثال) به ظن قوي پوشيده از برف نباشد و حداقل بايد از تعيين وقت رسيدگي در روزهاي كاري كه بين دو روز تعطيل است پرهيز نموده زيرا بيشتر كارمندان از مرخصي استفاده نموده و گاهي به علت كمبود قضات جلسه تجديد شده هم‌چنین بهتر است براي روز قبل از عيد فطر و روزهاي تعطيل مذهبي تعيين وقت نشود زيرا گاهي عيد فطر جلو يا چند روز بعد است. بنابراين روزهاي تعطيل در تقويم تغيير می‌کند و نتيجه آن ضايع شدن حق اصحاب دعوي است.

4- دفتر ثبت لوايح

لوايحي كه اصحاب دعوي وكلا و... تقديم می‌کنند فوراً در دفتر ثبت لوايح ثبت می‌گردد و گاهي ديده می‌شود كه يكي از متداعيين با تقديم لايحه، دادخواست يا دعوي را مسترد كرده يا از تمام يا قسمتي از آن صرف نظر نموده كه ابتدا بايد مشخصات تقديم كننده لايحه جهت احراز هويت مشخص و از او خواسته تا لايحه را امضاء يا در غير اين صورت انگشت بزند. مدير دفتر يا معاون وي مسئول گواهي امضاء و هويت فرد مورد نظر می‌باشند كه اين امر سبب تصمیم‌گیری هر چه بهتر قضات می‌گردد. هیچ‌گونه لایحه‌ای بدون دستور مدير دفتر و يا دادرس دادگاه ثبت نمی‌گردد.

5- دفتر ثبت تعيين وقت احتياطي دفتر دادگاه

براي حصول اطمينان از درست انجام شدن ابلاغ رونوشت دادنامه‌ها، برگ‌های اجرايي، اخطارهاي رفع نقص و اموری كه تكليف آن‌ها در دفتر دادگاه مشخص‌شده و دادگاه (رياست) شخصاً بر آن نظارت ندارد، مدير دفتر ضمن نگهداري اين دفتر بايد هنگام ارسال اوراق، موضوع را يادداشت نموده و در ذكر و ثبت تاريخ دقت نموده و براي آن پرونده وقت نظارت معين و در موقع معين رسيدگي نموده تا اوراق از مراجع ابلاغ برگردد. چنان چه ابلاغ‌شده ولي برنگشته باشد با تعيين وقت نظارت ديگر موضوع را تا رسیدن به نتيجه پيگيري و حاصل را درج نمايد.

6-دفتر تجدید نظر خواهی

بر اساس ماده 28 قانون تشكيل دادگاه‌های عمومي و انقلاب و ماده 244 قانون آئين دادرسي مدني دادخواست يا درخواست به دفتر دادگاه بدوي صادره شده و آن مرجع بايد آن را ثبت نمايد. ثبت تجدیدنظرخواهی در دفتري كه به اين كار اختصاص دارد انجام می‌شود. سپس به مرجع تجدیدنظر ارسال‌شده يا به علت عدم تكميل يا خارج از مهلت بودن قرار رد آن صادر می‌شود. اگر پرونده ارسال شود، در مقابل شماره ثبت تجدیدنظر نگاشته و پس از بازگشت پرونده از مرجع تجديدنظر اين موضوع نيز درج می‌شود. در حال حاضر از دفتر ثبت دادخواست پرونده‌های دادخواست بدوي استفاده می‌شود.

7- دفتر ثبت فرجام خواهی

امر فرجام‌خواهی بايد با تقديم دادخواست به دادگاه بدوي يا صادركننده رأی باشد. مدير دفتر دادگاه مذكور بايد دادخواست را در دفتر ثبت و رسيدي مشتمل بر نام فرجام‌خواه و طرف او و تاريخ تقديم دادخواست با شماره ثبت تقديم كننده تسليم و بر روي همه برگ‌های دادخواست تاريخ تقديم را قيد نمايد. برخي آراي تجدیدنظر قابل فرجام‌خواهی است در ماده 367 و 368 قانون آئين دادرسي مدني پيش بيني شده است. گاهي تحت شرايطي از رأی دادگاه بدوي كه قابل‌تجدید نظر است تجدیدنظرخواهی نكرده و مستقیماً به فرجام‌خواهی مبادرت می‌نمایند. ولي هر دو دادگاه بدوي و تجدیدنظر دفتر ثبت فرجام‌خواهی خود را دارند. امروزه از دفتر ثبت دادخواست بدوي استفاده می‌شود.

  • منبع : سایت حقوقی داتیکان

اخبار مرتبط

تقلیل حکمرانی ملی فضای سایبری به فیلترینگ ناشی از زیست ناقص امنیتی برخی مسئولان است

4 فروردین 1400
تقلیل حکمرانی ملی فضای سایبری به فیلترینگ ناشی از زیست ناقص امنیتی برخی مسئولان است

سنگ اندازی برخی بانک‌ها در اجرای مرحله بعدی قانون جدید چک/ برخورد نظارتی در انتظار متخلفان

27 اسفند 1399
سنگ اندازی برخی بانک‌ها در اجرای مرحله بعدی قانون جدید چک/ برخورد نظارتی در انتظار متخلفان

واکنش‌ها به تبرئه ترامپ؛ نژادپرستی در آمریکا پیروز شد

26 بهمن 1399
واکنش‌ها به تبرئه ترامپ؛ نژادپرستی در آمریکا پیروز شد

درخواست دانشجویان بسیجی برای لغو عضویت جاسبی از هیات تجدید نظر دانشگاه آزاد

18 بهمن 1399
درخواست دانشجویان بسیجی برای لغو عضویت جاسبی از هیات تجدید نظر دانشگاه آزاد

بحرین ۸ نفر را به اتهام تروریستی به حبس ابد محکوم کرد

13 بهمن 1399
بحرین ۸ نفر را به اتهام تروریستی به حبس ابد محکوم کرد

رسیدگی به ترور شهید فخری‌زاده چگونه در جوامع بین‌المللی قابل پیگیری است؟

9 آذر 1399
رسیدگی به ترور شهید فخری‌زاده چگونه در جوامع بین‌المللی قابل پیگیری است؟

فعالیت دفاتر اسناد دوباره زوج و فرد شد

1 آذر 1399
فعالیت دفاتر اسناد دوباره زوج و فرد شد

مراسم توديع و معارفه رييس دادگاه انقلاب اسلامى تهران با حضور معاون اول قوه قضاييه برگزار شد

21 آبان 1399
مراسم توديع و معارفه رييس دادگاه انقلاب اسلامى تهران با حضور معاون اول قوه قضاييه برگزار شد

صدور ۲۵ هزار رأی جایگزین حبس طی سه سال گذشته در دستگاه قضایی استان قزوین/ کاهش ۷۰۰ نفری موجودی قطعی زندان

6 آبان 1399
صدور ۲۵ هزار رأی جایگزین حبس طی سه سال گذشته در دستگاه قضایی استان قزوین/ کاهش ۷۰۰ نفری موجودی قطعی زندان

آپارات در دادگاه بدوی محکوم شد

5 آبان 1399
آپارات در دادگاه بدوی محکوم شد

هفتمین جلسه دادگاه رسیدگی به اتهامات محمد امامی|

5 آبان 1399
هفتمین جلسه دادگاه رسیدگی به اتهامات محمد امامی|

سازمان بازرسی به دنبال فعال کردن ظرفیت‌های نظارت درون‌دستگاهی است

30 مهر 1399
سازمان بازرسی به دنبال فعال کردن ظرفیت‌های نظارت درون‌دستگاهی است

کارت ورود به جلسه آزمون قضاوت سال 99 منتشر شد

29 مهر 1399
کارت ورود به جلسه آزمون قضاوت سال 99 منتشر شد

برخی سردفتران همچنان "سقف درآمدی دفاتر اسناد رسمی" را دور می‌‌زنند!

28 مهر 1399
برخی سردفتران همچنان

دومین دادگاه جرایم سیاسی برگزار شد/ هیات منصفه نعمت احمدی را مجرم دانست

27 مهر 1399
دومین دادگاه جرایم سیاسی برگزار شد/ هیات منصفه نعمت احمدی را مجرم دانست

تشکیل کارگروه تخصصی کاهش جمعیت کیفری زندانیان در اصفهان

23 مهر 1399
تشکیل کارگروه تخصصی کاهش جمعیت کیفری زندانیان در اصفهان

نعمت احمدی متهم اولین دادگاه‌های جرایم سیاسی شد

22 مهر 1399
نعمت احمدی متهم اولین دادگاه‌های جرایم سیاسی شد

محکومیت معلم به 45 ضربه شلاق با شکایت وزیر آموزش‌وپرورش و معاونش/ اتهام: کشیدن کاریکاتور!

21 مهر 1399
محکومیت معلم به 45 ضربه شلاق با شکایت وزیر آموزش‌وپرورش و معاونش/ اتهام: کشیدن کاریکاتور!

علیرضا زاکانی در نخستین جلسه "دادگاه جرایم سیاسی" تبرئه شد

21 مهر 1399
علیرضا زاکانی در نخستین جلسه

نخستین دادگاه جرایم سیاسی با حضور هیات منصفه برگزار شد

21 مهر 1399
نخستین دادگاه جرایم سیاسی با حضور هیات منصفه برگزار شد