مطالعات ۵۸ساله محیط زیست ایران نشان داد: بارش‌ها به شدت کاهش یافته است
30 اسفند 1399

مطالعات ۵۸ساله محیط زیست ایران نشان داد: بارش‌ها به شدت کاهش یافته است

محققان مرکز پژوهش‌های علوم جوی اقیانوسی دانشگاه شیراز با انجام مطالعه‌ای تغییرات اقلیمی ایران را در یک دوره زمانی ۵۸ ساله مورد بررسی قرار دادند.

ایسنا نوشت: محققان مرکز پژوهش‌های علوم جوی اقیانوسی دانشگاه شیراز با انجام مطالعه‌ای تغییرات اقلیمی ایران را در یک دوره زمانی ۵۸ ساله مورد بررسی قرار دادند.

با توجه به اهمیت تغییر اقلیم در ایران؛ محققان مرکز پژوهش‌های علوم جوی اقیانوسی دانشگاه شیراز در مطالعه‌ای این تغییرات را بررسی کردند.

این بررسی در یک دوره ۵۸ ساله از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۱۷ (۱۳۳۸ تا ۱۳۹۶) انجام شد و در این بازه زمانه مقیاس‌های آب قابل بارش، نم ویژه و باد بٌرداری مورد ارزیابی قرار گرفت.

«آب قابل بارش»؛ مولکول‌های آب هستند که در ستون هوا قرار گرفته‌اند ولی تبدیل شدن آن‌ها به مایع یا جامد (به شکل باران و برف) بستگی به دمای هوا و ناپایداری جو دارد. کل وزن بخار آب در ستون عمودی هوا با سطح مقطع واحد است که بر حسب کیلوگرم بر متر مربع و یا میلی‌متر اندازه‌گیری می‌شود.

به وزن بخار آب موجود در هوا، در یک واحد وزنی، «نم ویژه» گفته می‌شود که بر حسب گرم آب در کیلوگرم هوا اندازه‌گیری می‌شود. نم ویژه تعداد مولکول‌های بخار آب در هوا است که هرچه دمای هوا بیشتر شود، نم ویژه آن در مرحله اشباع بیشتر می‌شود.

باد برداری مقیاسی از جابه‌جایی افقی هوا است. واحد اندازه‌گیری آن متر بر ثانیه و زاویه روانش باد است. بادهایی که از سمت دریاها می‌وزند، نمناکی هوا را افزایش می‌دهند و در برابر، بادهایی که از سرزمین‌های خشک می‌وزند؛ می‌توانند نم را از هوا بگیرند و آن را خشک‌تر کنند.

این داده‌ها ابتدا در دو بازه زمانی ۲۹ ساله (۱۹۶۰ تا ۱۹۸۸ و ۱۹۸۹ تا ۲۰۱۷) و سپس برای پنج دوره ۱۰ ساله پیاپی و یک دوره هشت ساله با هم مقایسه شدند.

بر اساس یافته‌های این مطالعه، کم‌ترین اندازه آب قابل بارش و بیشترین اندازه نم‌ویژه در پهنه کوهستانی شمال غربی، غرب و مرکز کشور دیده شد. در بررسی دو بازه ۲۹ ساله مشخص شد که در ۲۹ سال دوم آب قابل بارش، نم ویژه، بادهای غربی و جنوبی، به ویژه در گستره جنوب غربی ایران کاهش معنی‌داری داشته است.

بادهای جنوبی و غربی نقش مهمی در جریان نم هوا به سمت ایران دارند و به همین دلیل کاهش آن‌ها با کاهش آب قابل بارش و نم ویژه هماهنگ است.

در دوره ۲۹ ساله دوم بیشترین کاهش آب قابل بارش و نم ویژه مربوط به استان‌های جنوب غربی یعنی بوشهر، خوزستان، فارس، کهکیلویه بویر احمد، ایلام و کرمانشاه بوده است.

در مقایسه دوره‌های ۱۰ ساله مشخص شد که بیشترین اندازه مثبت بی‌هنجاری آب قابل بارش مربوط به بخش‌های جنوب غربی و در بازه زمانی ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۹ (۱۳۳۸-۱۳۴۸) بوده است. این بی‌هنجاری مثبت در بخش‌های جنوب غربی در گذر زمان کاهش پیدا کرده و در دهه‌ ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۸) این بی‌هنجاری منفی و دچار کاهش شد.

طبق بررسی‌ها؛ از دهه ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۷ (۱۳۸۹-۱۳۹۶) روند مثبت در داده‌های آب قابل بارش و نم ویژه مشاهده شده است. با این حال باز هم در مقایسه با دوران قبل ۱۹۹۱ (۱۳۷۰) کاهش چشمگیری داشته است.

بر اساس یافته‌های این مطالعه افزایش سرعت بادهای غربی و جنوبی، با بیشتر شدن آب قابل بارش و نم ویژه در بخش‌های بزرگی از ایران همراه بوده است. در مقایسه با دهه ۱۹۶۰، در دیگر دهه‌ها و به‌ویژه ده دهه ۲۰۰۰ و ۲۰۱۷ از سرعت این بادها کاسته شده و در برابر بادهای خشک شرقی و شمالی، بیشتر شده است.

در انجام این پژوهش سید محمد جعفر ناظم السادات، لیلی عباسی و صدیقه مهرآور؛ پژوهشگران بخش مهندسی آب مرکز پژوهش‌های علوم جوی اقیانوسی دانشگاه شیراز، مشارکت داشتند.

یافته‌های این مطالعه اسفند ماه ۱۳۹۹ به صورت مقاله علمی پژوهشی با عنوان «تغییر اقلیم در ایران از دیدگاه تغییرات آب قابل بارش، نم ویژه و باد برداری» در نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی)، منتشر شده است.

    • منبع :

    اخبار مرتبط

    همسرکشی و دخترکشی، معضلی است که متاسفانه به صورت مستمر شاهد آن هستیم

    24 مهر 1400
    همسرکشی و دخترکشی، معضلی است که متاسفانه به صورت مستمر شاهد آن هستیم

    طرح تسهیل صدور مجوز‌ها در مغایرت 100 درصدی با اصول قانون اساسی

    25 شهریور 1400
    طرح تسهیل صدور مجوز‌ها در مغایرت 100 درصدی با اصول قانون اساسی

    قالیباف: اعمال تحریم‌های یک جانبه علیه مردم ایران مصداق بارز تروریسم اقتصادی است

    5 فروردین 1400
    قالیباف: اعمال تحریم‌های یک جانبه علیه مردم ایران مصداق بارز تروریسم اقتصادی است

    واشنگتن: منتظر طرح ایران درباره برجام هستیم

    5 فروردین 1400
    واشنگتن: منتظر طرح ایران درباره برجام هستیم

    پکن: از توافقات نفتی خود با ایران محافظت می‌کنیم

    5 فروردین 1400
    پکن: از توافقات نفتی خود با ایران محافظت می‌کنیم

    قیمت نفت اوپک به 62 دلار کاهش یافت

    5 فروردین 1400
    قیمت نفت اوپک به 62 دلار کاهش یافت

    قطعنامه علیه ایران سرقت آبرو و حیثیت نهادهای بین المللی است

    4 فروردین 1400
    قطعنامه علیه ایران سرقت آبرو و حیثیت نهادهای بین المللی است

    عشایر سوریه: مقاومت مسلحانه تنها راه بیرون راندن آمریکا و ترکیه است

    3 فروردین 1400
    عشایر سوریه: مقاومت مسلحانه تنها راه بیرون راندن آمریکا و ترکیه است

    وزارت امور خارجه ایران: بحران یمن راه حل نظامی ندارد

    3 فروردین 1400
    وزارت امور خارجه ایران: بحران یمن راه حل نظامی ندارد

    تأکید روسیه و چین بر ضرورت بازگشت بی‌قید و شرط آمریکا به برجام

    3 فروردین 1400
    تأکید روسیه و چین بر ضرورت بازگشت بی‌قید و شرط آمریکا به برجام

    اتحادیه اروپا تحریم علیه ترکیه را بررسی می‌کند

    3 فروردین 1400
    اتحادیه اروپا تحریم علیه ترکیه را بررسی می‌کند

    وزیر خارجه سوریه: بایدن باید بدون پیش‌شرط به توافق هسته‌ای با ایران برگردد

    27 اسفند 1399
    وزیر خارجه سوریه: بایدن باید بدون پیش‌شرط به توافق هسته‌ای با ایران برگردد

    درخواست ریاض برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران

    27 اسفند 1399
    درخواست ریاض برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران

    ۷۶ میلیون دلار درآمد پروازهای عبوری و خدمات هوایی از دست رفت‌

    26 اسفند 1399
    ۷۶ میلیون دلار درآمد پروازهای عبوری و خدمات هوایی از دست رفت‌

    مهر تایید شورای نگهبان بر مصوبه مجلس درباره افزوده شدن LPG به سبد سوخت/ آخرین تغییرات مصوبه چه بود؟

    26 اسفند 1399
    مهر تایید شورای نگهبان بر مصوبه مجلس درباره افزوده شدن LPG به سبد سوخت/ آخرین تغییرات مصوبه چه بود؟

    تعلیق پروازها به انگلیس تا ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۰/ پروازهای بین ایران و عراق فقط برای بازگشت اتباع ۲ طرف

    26 اسفند 1399
    تعلیق پروازها به انگلیس تا ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۰/ پروازهای بین ایران و عراق فقط برای بازگشت اتباع ۲ طرف

    افشای طرح امارات برای انجام ترور و ایجاد نافرمانی مدنی در استان کربلاء

    26 اسفند 1399
    افشای طرح امارات برای انجام ترور و ایجاد نافرمانی مدنی در استان کربلاء

    ناتو: هیچگونه تهدید نظامی مستقیمی از روسیه و چین نمی‌بینیم

    26 اسفند 1399
    ناتو: هیچگونه تهدید نظامی مستقیمی از روسیه و چین نمی‌بینیم

    مک‌کنزی: دولت بایدن در حال ارزیابی «سیاست فشار حداکثری» علیه ایران است

    26 اسفند 1399
    مک‌کنزی: دولت بایدن در حال ارزیابی «سیاست فشار حداکثری» علیه ایران است

    پیشروی ارتش یمن در مأرب و حمله موشکی به محل تجمع نیروهای «منصورهادی»

    25 اسفند 1399
    پیشروی ارتش یمن در مأرب و حمله موشکی به محل تجمع نیروهای «منصورهادی»