۳ چالش بودجه ١۴٠٠ چیست؟
10 فروردین 1400

۳ چالش بودجه ١۴٠٠ چیست؟

هرچند در نتیجه تعامل دولت و مجلس بودجه ۱۴۰۰ به سرمنزل نهایی خود نزدیک شد اما نباید فراموش کرد که سه چالش اصلی این بودجه یعنی ارز، نفت و مالیات همچنان جزو مسائل اصلی اقتصاد کشور بوده و نیازمند تصمیم‌گیری‌های مهم و سازنده هستند.

ایرنا نوشت: لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ در روز چهارشنبه (۱۲ آذرماه ۹۸) از سوی دولت به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد. این لایحه بیش از ۲ ماه در کمیسیون های مربوطه و به‌ویژه در کمیسیون تلفیق مورد بررسی قرار گرفت.

پس از گذشت حدود ۲ ماه از بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۰ در کمیسیون تلفیق، کلیات آن در صحن علنی به رای گذاشته و از سوی نمایندگان رد شد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی با ۹۹ رای موافق، ۱۴۸ مخالف و ۱۲ ممتنع از ۲۶۱ نماینده حاضر در جلسه علنی  با کلیات لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور مخالفت کردند. هرچند سابقه رد کلیات بودجه از سوی مجلس وجود دارد و به‌طور معمول بودجه ارائه شده از سوی هیچ دولتی توسط هیچ مجلسی دربست مورد قبول واقع نشده و نمی‌شود، اما به نظر می‌رسد بودجه ۱۴۰۰ جزو معدود لوایح بودجه‌ای بوده که تا این حد با چالش روبه‌رو شد.

دگرگونی بنیان بودجه

دولت از زمان ارائه لایحه به مجلس همه تلاش خود را به کار بست تا کمیسیون تلفیق بدون تغییر شاکله بودجه کلیات آن را تصویب کند. در نهایت کمیسیون مربوطه کلیات را تصویب کرد، اما بعد در جریان بررسی دو ماهه از بنیان بودجه را تغییر داد و شاکله آن را به هم زد. در آن زمان استدلال نمایندگان مخالف بودجه برای تایید کلیات این بود که دولت تغییرات مورد نظر آنها را اعمال نمی‌کند، بر این اساس پس از تصویب کلیات خود برای تغییر جزئیات به نفع اقتصاد کشور وارد عمل می‌شوند.

۳ چالش بودجه ١۴٠٠ چیست؟

اما کاری که کمیسیون تلفیق انجام داد نه ورود به جزئیات، بلکه دگرگونی کلیات بود. واقعیت این است که کمیسیون نام برده تغییراتی اساسی در درآمدها و هزینه‌های داده و سقف بودجه را خیلی بالا برده بود.

 به‌طور کلی در سه زمینه نفت، نرخ ارز و مالیات چالش‌های زیادی بین دولت و مجلس بر سر بودجه ۱۴۰۰ به وجود آمد.

چالش نفت در بودجه ۱۴۰۰

دولت میزان صادرات نفت را ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه و با قیمت ۴۰ دلار در هر بشکه در نظر گرفته بود. ابتدا از بودجه ۸۴۱ هزار میلیارد تومانی، ۱۹۹ هزار میلیارد تومان آن را به عنوان سهم نفت در نظر گرفت که حدود ۲۳ درصد کل بودجه را شامل می‌شد.

یکی از اقدام‌های عجیب کمیسیون تلفیق این بود که درعین حالی که میزان صادرات پیش بینی شده نفت برای سال ۱۴۰۰ را کاهش داد، درآمدهای نفتی را نیز بالا برد. کمیسیون تلفیق  از یک طرف حدود ۳۴.۷۸ درصد از صادرات نفتی را کاهش داد و از طرف دیگر ۱۵.۵۷ درصد بر درآمدهای نفتی افزود. بدون شک این افزایش به معنای وابستگی هرچه بیشتر بودجه به درآمدهای نفتی است. این اقدام درست در مقابل اهداف و چشم‌اندازهای برنامه ششم توسعه قرار دارد. به عبارتی خود مجلس به عامل عدم انطباق بودجه با اسناد بالادستی تبدیل شده است.

با این حال سوالی که وجود داشت این بود که چطور می‌شود هم‌زمان با کاهش صادرات نفت و فرآورده‌های درآمدهای حاصل از صادرات این کالاها را افزایش داد؟ در این مورد «حسن روحانی»، رئیس جمهوری گفت: آقایان آمدند ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه نفت پیش‌بینی شده در بودجه را به یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه کاهش دادند. بعد به جای ۱۹۹ هزار میلیارد تومان درآمد پیش بینی شده ۲۳۰ هزار میلیارد تومان برای درآمدهای نفتی در نظر گرفته‌اند. چشم‌بندی عجیبی شد. نفت کم شد پول آن بالا رفت. این چطور چشم‌بندی بود که انجام گرفت؟ ما ۱۹۹ هزار میلیارد تومان گذاشتیم این‌ها در کمیسیون تلفیق ۲۳۰ هزار میلیارد تومان کردند و میزان وابستگی بودجه به نفت را  ۳۱ هزار میلیارد تومان اضافه کردند.

چالش ارز در بودجه ۱۴۰۰

کمیسیون تلفیق مجلس دو تصمیم در زمینه ارز گرفت که کمترین اثر آن افزایش تورم، حتی قبل از اجرایی شدن بودجه در سال جدید بود. به‌ویژه بازتاب رسانه‌ای حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی از یک طرف و تصمیم به تعیین نرخ تسعیر ۱۷۵۰۰ تومان برای ارز، از طرف دیگر به قدری بود که می‌توانست پیش از سال جدید تورم را به شدت افزایش دهد.

دولت که در لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ نرخ تسعیر ارز را ۱۱ هزار و ۵۰۰  تومان و نرخ ارز ترجیحی را ۴۲۰۰ تومان درنظر گرفته بود با توجه به اثرپذیری شدید اقتصاد کشور از نوسانات نرخ ارز و پیامدهای منفی آن برای اقتصاد کشور با هر دو تصمیم کمیسیون تلفیق مخالفت کرد.

«عبدالناصر همتی»، رئیس کل بانک مرکزی با افزایش نرخ تسعیر ارز به ۱۷۵۰۰ تومان مخالفت کرد و آن را به زیان اقتصاد کشور دانست. وی در این مورد گفت: تعیین نرخ ۱۷۵۰۰ تومان به ازای هر دلار و رسمیت دادن به این نرخ تسعیر ارز در بودجه را با توجه به توفیقات اخیر در صدور نفت و فرآورده های نفتی و خنثی کردن تحریم های جاری از یک طرف و نیز روند تحولات و احتمال کاهش تحریم‌ها در سال آتی از طرف دیگر، به صلاح اقتصاد کشور نمی دانم. به‌جای بالا بردن نرخ تسعیر ارز در بودجه که مبنای محاسباتی آن نیز مشخص نشده، بهتر است تلاش مجموعه نظام به صدور نفت بیشتر که حق مردم ایران است متمرکز شود.

با وجود اصرار مجلس و کمیسیون تلفیق دولت زیر بار افزایش نرخ ۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان تسعیر ارز نرفت و در نهایت این قیمت منتفی شد. همچنین در مورد ارز ۴۲۰۰ تومانی نیز نظر دولت در بودجه ۱۴۰۰ اعمال شد. با این حال به دولت اجازه داده شد در صورت لزوم نرخ ارز ترجیحی به‌تدریج اصلاح شود.

۳ چالش بودجه ١۴٠٠ چیست؟

چالش مالیات در بودجه ۱۴۰۰

کمیسیون تلفیق در بخش درآمدهای مالیاتی نیز ورود کرد و ۱۲۸ هزار میلیارد تومان بر درآمدهای این بخش افزود.  افزایش درآمدهای مالیاتی به خودی خود چیز بدی نیست، اگر شرایطش فراهم باشد. اینکه دولت سقف درآمدهای مالیاتی را حدود ۲۵۱ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته به خاطر شرایط خاص اقتصاد کشور بود، وگرنه در سال‌های گذشته رویکرد دولت به درآمدهای مالیاتی افزایشی بوده است. درآمدهای مالیاتی در لایحه بودجه ۱۳۹۸ حدود ۱۵۳ هزار میلیارد تومان و در لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ نزدیک به ۱۹۵ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود. 

لایحه بودجه سال ۹۹ نشان می‌دهد که سهم دولت از فروش و صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی به میزان ۶۶ درصد کاهش یافته و در عوض سهم درآمدهای مالیاتی نسبت به بودجه سال جاری ۲۷ درصد رشد کرد.

اصرار مجلس به افزایش درآمدهای مالیاتی از یک سو و تلاش دولت برای جلوگیری از فشار بیشتر به اقشار آسیب پذیر از سوی دیگر، افزایش درآمدهای مالیاتی را به یکی از چالش‌های اصلی بودجه ۱۴۰۰ بدل کرد.

هرچند در نهایت و در نتیجه تعامل دولت و مجلس بودجه ۱۴۰۰ به تصویب رسید اما نباید فراموش کرد که سه موضوع مطرح شده در این گزارش همچنان بزرگترین چالش‌های اقتصاد و بودجه کشور در سال‌های آتی خواهند بود. باید دولت‌های بعدی سیاستگذاری‌های قابل توجهی جهت مدیریت بازار ارز، نفت و مالیات انجام دهند. اگر این سه مورد در مدار درست خود قرار گیرند بدون شک اقتصاد کشور نیز در مسیر درست حرکت خواهد کرد.

    • منبع :

    اخبار مرتبط

    مهر تایید شورای نگهبان بر مصوبه مجلس درباره افزوده شدن LPG به سبد سوخت/ آخرین تغییرات مصوبه چه بود؟

    26 اسفند 1399
    مهر تایید شورای نگهبان بر مصوبه مجلس درباره افزوده شدن LPG به سبد سوخت/ آخرین تغییرات مصوبه چه بود؟

    مجلس پیگیر رفع موانع تامین منابع پروژه های عمرانی/ صندوق سرمایه گذاری پروژه راهکار توسعه کشور

    25 اسفند 1399
    مجلس پیگیر رفع موانع تامین منابع پروژه های عمرانی/ صندوق سرمایه گذاری پروژه راهکار توسعه کشور

    بودجه اصلاحی ۱۴۰۰ بدون اصلاحات جدی در راه بهارستان/ خبری از تعامل نیست

    24 بهمن 1399
    بودجه اصلاحی ۱۴۰۰ بدون اصلاحات جدی در راه بهارستان/ خبری از تعامل نیست

    روحانی: متأسفانه اهدافی که دولت در بودجه داشت مورد توجه نمایندگان قرار نگرفت

    15 بهمن 1399
    روحانی: متأسفانه اهدافی که دولت در بودجه داشت مورد توجه نمایندگان قرار نگرفت

    دولت علیرغم تعاملات مجلس، اراده‌ای برای اجرای بودجه اصلاح شده نداشت

    15 بهمن 1399
    دولت علیرغم تعاملات مجلس، اراده‌ای برای اجرای بودجه اصلاح شده نداشت

    دولت اصلاحات بودجه‌ را عملیاتی نمی‌کند/ دولت به دنبال انداختن مشکلات بر دوش مجلس است

    15 بهمن 1399
    دولت اصلاحات بودجه‌ را عملیاتی نمی‌کند/ دولت به دنبال انداختن مشکلات بر دوش مجلس است

    دولت دو هفته فرصت دارد تا لایحه بودجه را اصلاح کند

    14 بهمن 1399
    دولت دو هفته فرصت دارد تا لایحه بودجه را اصلاح کند

    صحبت‌های امروز نوبخت بنزینی بر آتش مجلس بود

    14 بهمن 1399
    صحبت‌های امروز نوبخت بنزینی بر آتش مجلس بود

    کلیات لایحه بودجه 1400 در مجلس رد شد

    14 بهمن 1399
    کلیات لایحه بودجه 1400 در مجلس رد شد

    مصوبات کمیسیون تلفیق برای حمایت از معیشت مردم و ایجاد اشتغال چه بود؟

    14 بهمن 1399
    مصوبات کمیسیون تلفیق برای حمایت از معیشت مردم و ایجاد اشتغال چه بود؟

    مجلس مراقب باشد بودجه حوزه سلامت صرف ولخرجی‌های دولت و هزینه‌های انتخاباتی نشود

    8 بهمن 1399
    مجلس مراقب باشد بودجه حوزه سلامت صرف ولخرجی‌های دولت و هزینه‌های انتخاباتی نشود

    مجلس ارز 4200 تومانی و فسادزا را حذف کرد/ ارز 4200 تومانی توزیعی بین نورچشمی‌ها را به همه ملت ایران می‌دهیم

    7 بهمن 1399
    مجلس ارز 4200 تومانی و فسادزا را حذف کرد/ ارز 4200 تومانی توزیعی بین نورچشمی‌ها را به همه ملت ایران می‌دهیم

    روحانی: دولت تغییر شاکله بودجه را نمی‌پذیرد

    7 بهمن 1399
    روحانی: دولت تغییر شاکله بودجه را نمی‌پذیرد

    تورم و کاهش ارزش پول ملی در صورت عدم اصلاح لایحه بودجه سال آینده

    5 بهمن 1399
    تورم و کاهش ارزش پول ملی در صورت عدم اصلاح لایحه بودجه سال آینده

    بررسی بودجه در صحن علنی مجلس یک هفته به تأخیر افتاد

    5 بهمن 1399
    بررسی بودجه در صحن علنی مجلس یک هفته به تأخیر افتاد

    شفافیت بودجه در مجلس موجب اعتراض دولت شد/ دادن بودجه عمرانی به دستگاه‌های سیاسی را نمی پذیریم

    4 بهمن 1399
    شفافیت بودجه در مجلس موجب اعتراض دولت شد/ دادن بودجه عمرانی به دستگاه‌های سیاسی را نمی پذیریم

    جلسه غیرعلنی مجلس درباره بودجه

    23 دی 1399
    جلسه غیرعلنی مجلس درباره بودجه

    رییس سازمان برنامه و بودجه تبیین کرد: محورهای اصلی اصلاح ساختار بودجه

    30 مهر 1399
    رییس سازمان برنامه و بودجه تبیین کرد: محورهای اصلی اصلاح ساختار بودجه

    تاکید فقهای شورای نگهبان بر حضور فعال و موثر ایران در مجامع بین‌المللی

    8 مهر 1399
    تاکید فقهای شورای نگهبان بر حضور فعال و موثر ایران در مجامع بین‌المللی

    دلایل بیکاری وکلا از زبان عضو هیات مدیره کانون وکلا + ویدیو

    22 شهریور 1399
    دلایل بیکاری وکلا از زبان عضو هیات مدیره کانون وکلا  + ویدیو