گزارش وزارت خارجه یک سند تاریخی است/متاسفانه چاره‌ای برای ظریف نگذاشتند
22 تیر 1400

گزارش وزارت خارجه یک سند تاریخی است/متاسفانه چاره‌ای برای ظریف نگذاشتند

گزارش 262صفحه‌ای وزارت امور خارجه یک سند تاریخی است.

روزنامه همشهری نوشت: گزارش 262صفحه‌ای وزارت امور خارجه یک سند تاریخی است.

کوروش احمدی کارشناس سیاست خارجی و دیپلمات پیشین کشورمان در این روزنامه نوشت: در این سند و ضمایم آن به تفصیل به برجام و سیر تکوین و تطور آن طی 7-6 سال گذشته پرداخته شده است. این گزارش روشن کرده است که توافق در مورد برجام در تیر94 و اجرای آن در دی‌ماه همان سال منشأ تحولی در سیاست و اقتصاد ایران بوده و با این توافق که حاصل آن رفع تحریم و تنش در سیاست خارجی ایران بود، امید به آینده و نیز شاخص‌های ثبت‌شده اقتصادی کشور دستخوش تحول مثبت شدند. درحالی‌که با خروج ترامپ از برجام در اردیبهشت97، روند معکوس شد. این گزارش همچنین روشن کرده که تلاش تیم وزارت خارجه در مذاکرات وین عمدتا با توفیق همراه بوده و این تیم به خوبی از عهده ماموریت خود برآمده است؛ امری که البته شایسته تقدیر و تحسین است و اینکه اکنون نظام باید تصمیم نهایی را بگیرد. لذا، مستند کردن این روند حداقل برای آیندگان اقدام مهم و بجایی است و به‌موقع انجام شده است.

بخش نخست این گزارش شامل شرح مفصل و آماری دستاوردهای برجام است. متأسفانه، در شرایطی که عده‌ای بر پایه ملاحظات جناحی و بدون توجه به واقعیات عینی و فاکتورهای اقتصادی برجام را کاملا مضر و مساوی با هیچ دانسته‌اند، دکتر ظریف چاره‌ای جز یادآوری دستاوردهای اقتصادی برجام و مستند کردن تأثیرات آن نداشته است. اینکه صادرات نفت ایران در نیمه نخست سال92 حدود 970هزار بشکه بود و مطابق زمان‌بندی دولت اوباما قرار بود تا یک‌سال به صفر برسد اما یک‌سال بعد از اجرای برجام با احتساب میعانات گازی به 2میلیون و 800هزار بشکه رسید. این اتفاق کم‌اهمیتی نبود.

همچنین مهم بود که بعد از اجرای برجام تولید ناخالص داخلی در سال95 نزدیک به 14درصد و در سال96 نزدیک به 4درصد رسید. درحالی‌که تولید ناخالص داخلی در سال91 نزدیک به منفی8درصد بود و یک‌سال بعد از خروج ترامپ از برجام به منفی6 سقوط کرد. به‌علاوه، وقتی عده‌ای مصرا با استفاده از ابزار نامحدود تبلیغاتی این واقعیت‌ها و نیز شاخص تورم، شاخص ارزش پول ملی و همه شاخص‌های اقتصادی را نادیده می‌گیرند، دکتر ظریف چاره‌ای نداشته جز اینکه حداقل در گزارش خود به مجلس آنها را یادآوری کند.

در این گزارش همچنین تلاش شده تا به مخالفان و انتقادها پاسخ داده شود. این اتهام که خطوط قرمز ایران در جریان مذاکرات از سوی تیم مذاکره‌کننده نادیده گرفته شده بود، همیشه یکی از مهم‌ترین اتهامات بوده است. ظریف در بخشی از گزارش به تک‌تک این خطوط قرمز پرداخته و توضیح داده که کلیه خطوط قرمز به‌ویژه مهم‌ترین آنها یعنی حفظ توان هسته‌ای و قدرت غنی‌سازی‌ رعایت شده است. در این گزارش توضیح داده شده که رعایت خط قرمزهای دیگر ازجمله حفظ برنامه موشکی و عدم‌ورود به سیاست منطقه‌ای ایران، بسته شدن پرونده ابعاد نظامی PMD بدون خدشه به تمامیت برنامه هسته‌ای ایران، رفع یکجای تحریم‌ها، متناظر بودن گام‌های ایران و آمریکا و... چه سیری را داشته‌اند. در مواردی دکتر ظریف توضیح می‌دهد که در مراحل مختلف مذاکرات، سیر بحث‌ها را به مقامات مافوق گزارش کرده و مطابق «دستورالعمل‌های جدید» اقدام کرده است.
 این گزارش روشن می‌کند که مقامات ایران در همه سطوح توجه داشته‌اند که در جریان یک مذاکره با طرف‌های خارجی امکان اینکه یک طرف از قبل مواضع نهایی خود را مطرح کند و خواستار تأیید همه آنها توسط دیگران شود، وجود نداشته؛ چه اینکه در چنین صورتی اساسا مذاکره منتفی است و کار تنها به ابلاغ نظرات و تکلیف به تأیید آنها توسط طرف‌های خارجی محدود می‌شود.


بخش آخر گزارش نیز با عنوان «وآخر دعوانا» حائز اهمیت بسیار زیادی است. ماحصل این بخش این است که در قضیه خروج ترامپ از برجام، ما خود نیز تقصیرها و قصورهایی داشتیم. وزیر امور خارجه خود را ناچار به یادآوری این امر بدیهی می‌بیند که سند برجام نیز مانند هر توافق بین‌المللی دیگر متنی نیست که ما هرچه می‌خواستیم می‌توانستیم در آن بنویسیم بلکه حاصل «داد و ستد» بود. یعنی بدون مصالحه امکان نیل به توافق وجود نداشت. اگر کسانی غیراز این را می‌خواستند باید جنگ را انتخاب می‌کردند نه مذاکره را. او همچنین یادآوری می‌کند که اگر برجام نقصی داشته، او و همکارانش تصمیم‌گیر نهایی نبوده‌اند؛ ضمن اینکه هر تصمیمی و هر سیاستی نقاط ضعف و قوت دارد. او نهایتا بر آن است که اگر همگی برای کسب بیشترین منافع از برجام تلاش می‌کردیم، چه‌بسا شرایط به‌گونه دیگر رقم می‌خورد. در این رابطه او از این می گوید که اگر با شرق و غرب به‌طور متوازن کار می‌کردیم، همه کنشگران(از جمله شعبه‌های خارجی شرکت‌های آمریکایی) و سرمایه خارجی بیشتری را جذب می‌کردیم و... شاید کار به جایی که امروز در آن هستیم نمی‌رسید. ظریف در این بخش در واقع انتقادات خود را از روند اجرای برجام در داخل و نحوه برخوردهای جناحی با آن و بدیل‌ها برای چنین سیاستی را توضیح داده است.
در مجموع به‌نظر می‌رسد ماحصل این گزارش این است که وزارت امور خارجه کاری که باید انجام دهد را انجام داده و در مذاکره با طرف آمریکایی موفق به جلب توافق آمریکا برای احیای توافق هسته‌ای شده است. ظریف به‌نحوی برای برخی دیگر که ممکن است خواسته‌های بیشتری داشته باشند، آرزوی موفقیت کرده است. همچنین از فحوای کلام او چنین برمی‌آید که کار تا اوایل دولت سیزدهم نهایی نخواهد شد. آنجا که او اظهار امیدواری کرده که «آنچه تاکنون امکان تحقق آن فراهم شده... در ابتدای دولت سیزدهم... با دستیابی به تمام حقوق ملت بزرگ ایران تکمیل شود»، ظاهرا به این معنی است که حداقل تا اوایل شهریور برای تعیین تکلیف کار باید منتظر بمانیم. لذا، ظاهرا اکنون توپ در زمین «گروه تطبیق» مرکب از اکثریت اصولگرا و دولت سیزدهم است. این در حالی است که طولانی شدن کار برای منافع ملی و دورنمای توافق با آمریکا بسیار مضر خواهد بود.

    • منبع :

    اخبار مرتبط

    راهکار حل مشکلات سازمان زندان‌ها زیرمجموعه قوه مجریه شدن است؟ / خرمشاهی، وکیل دادگستری: برخورد نامناسب با زندانی‌ها نهادینه شده و یک ضدفرهنگ است

    21 شهریور 1400
    راهکار حل مشکلات سازمان زندان‌ها زیرمجموعه قوه مجریه شدن است؟ / خرمشاهی، وکیل دادگستری: برخورد نامناسب با زندانی‌ها نهادینه شده و یک ضدفرهنگ است

    بیانیه مشترک اتحادیه اروپا و آمریکا درباره برجام/ تکرار وعده‌درمانی‌ها

    5 فروردین 1400
    بیانیه مشترک اتحادیه اروپا و آمریکا درباره برجام/ تکرار وعده‌درمانی‌ها

    واشنگتن: منتظر طرح ایران درباره برجام هستیم

    5 فروردین 1400
    واشنگتن: منتظر طرح ایران درباره برجام هستیم

    وزیر خارجه چین در مسیر ایران؛ پکن به دنبال جبهه متحد علیه تحریم‌های غرب

    5 فروردین 1400
    وزیر خارجه چین در مسیر ایران؛ پکن به دنبال جبهه متحد علیه تحریم‌های غرب

    قطر: با ایران و آمریکا در ارتباط هستیم؛ اقدامی از دولت بایدن دیده نشده است

    5 فروردین 1400
    قطر: با ایران و آمریکا در ارتباط هستیم؛ اقدامی از دولت بایدن دیده نشده است

    وزارت امور خارجه ایران: بحران یمن راه حل نظامی ندارد

    3 فروردین 1400
    وزارت امور خارجه ایران: بحران یمن راه حل نظامی ندارد

    واکنش آمریکا به طرح ادعایی سعودی‌ها برای برقراری آتش‌بس در یمن

    3 فروردین 1400
    واکنش آمریکا به طرح ادعایی سعودی‌ها برای برقراری آتش‌بس در یمن

    تأکید روسیه و چین بر ضرورت بازگشت بی‌قید و شرط آمریکا به برجام

    3 فروردین 1400
    تأکید روسیه و چین بر ضرورت بازگشت بی‌قید و شرط آمریکا به برجام

    اتحادیه اروپا تحریم علیه ترکیه را بررسی می‌کند

    3 فروردین 1400
    اتحادیه اروپا تحریم علیه ترکیه را بررسی می‌کند

    پس از اعلام تحریم‌های متقابل، چین سفیر اتحادیه اروپا را هم احضار کرد

    3 فروردین 1400
    پس از اعلام تحریم‌های متقابل، چین سفیر اتحادیه اروپا را هم احضار کرد

    لاوروف:اتحادیه اروپا روابط با روسیه را نابود کرده است

    3 فروردین 1400
    لاوروف:اتحادیه اروپا روابط با روسیه را نابود کرده است

    وزیر خارجه سوریه: بایدن باید بدون پیش‌شرط به توافق هسته‌ای با ایران برگردد

    27 اسفند 1399
    وزیر خارجه سوریه: بایدن باید بدون پیش‌شرط به توافق هسته‌ای با ایران برگردد

    پشت پرده قصه‌ پرغصه‌ گرانی محصولات کشاورزی

    26 اسفند 1399
    پشت پرده قصه‌ پرغصه‌ گرانی محصولات کشاورزی

    افشای طرح امارات برای انجام ترور و ایجاد نافرمانی مدنی در استان کربلاء

    26 اسفند 1399
    افشای طرح امارات برای انجام ترور و ایجاد نافرمانی مدنی در استان کربلاء

    ظریف: آمریکا عامل تشدید ناامنی و بی‌ثباتی در منطقه است

    26 اسفند 1399
    ظریف: آمریکا عامل تشدید ناامنی و بی‌ثباتی در منطقه است

    بیانیه مشترک آمریکا و چهار کشور اروپایی در دهمین سالگرد بحران سوریه

    26 اسفند 1399
    بیانیه مشترک آمریکا و چهار کشور اروپایی در دهمین سالگرد بحران سوریه

    توئیت ظریف خطاب به غربی‌ها در سالگرد قتل عام شیمیایی حلبچه

    26 اسفند 1399
    توئیت ظریف خطاب به غربی‌ها در سالگرد قتل عام شیمیایی حلبچه

    امشب آخرین مرحله از یارانه حمایت معیشتی ویژه اقشار کم درآمد واریز می‌شود

    25 اسفند 1399
    امشب آخرین مرحله از یارانه حمایت معیشتی ویژه اقشار کم درآمد واریز می‌شود

    تالاب انزلی به وزارت نیرو واگذار نمی‌شود

    25 اسفند 1399
    تالاب انزلی به وزارت نیرو واگذار نمی‌شود

    خطیب‌زاده: مدیرکل آژانس در چارچوب فنی اظهارنظر کند/انگشت اتهام به سوی رژیم صهیونیستی در حمله به کشتی ایرانی

    25 اسفند 1399
    خطیب‌زاده: مدیرکل آژانس در چارچوب فنی اظهارنظر کند/انگشت اتهام به سوی رژیم صهیونیستی در حمله به کشتی ایرانی