چند نکته مهم درباره تنفیذ ریاست جمهوری
16 مرداد 1400

چند نکته مهم درباره تنفیذ ریاست جمهوری

از مفهوم امضاء در اصطلاح فقهی و حقوقی تحت عنوان تنفیذ یاد می‌شود. اگرچه این تعبیر در قانون اساسی ذکرنشده، امّا در ماده‌ یک قانون انتخابات ریاست‌جمهوری اسلامی ایران مصوب (۱۳۶۴/۴/۵) مقررشده که دوره‌ ریاست‌جمهوری ایران چهار سال است و از تاریخ تنفیذ اعتبارنامه به دست مقام رهبری آغاز می‌شود.

ایرنا نوشت: طحان نظیف نوشت: از مفهوم امضاء در اصطلاح فقهی و حقوقی تحت عنوان تنفیذ یاد می‌شود. اگرچه این تعبیر در قانون اساسی ذکرنشده، امّا در ماده‌ یک قانون انتخابات ریاست‌جمهوری اسلامی ایران مصوب (۱۳۶۴/۴/۵) مقررشده که دوره‌ ریاست‌جمهوری ایران چهار سال است و از تاریخ تنفیذ اعتبارنامه به دست مقام رهبری آغاز می‌شود.

هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان در یادداشتی نوشت: رهبر انقلاب اسلامی در تاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۲ طی مراسمی حکم سیزدهمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران را به حجّت‌الاسلام آقای سیّدابراهیم رئیسی تنفیذ کردند در بخشی از این حکم آمده است: «اکنون با تشکّر از مردم عزیز و با پیروی از گزینش آنان، رأ‌ی به عالِم فرزانه و خستگی‌ناپذیر و کارآزموده و مردمی، جناب حجّت‌الاسلام آقای سیّدابراهیم رئیسی را تنفیذ و ایشان را به ریاست جمهوری اسلامی ایران منصوب میکنم، و از خداوند متعال توفیق و سربلندی ایشان و همکارانشان را مسئلت مینمایم و یادآوری می‌کنم که رأی ملّت و تنفیذ اینجانب تا هنگامی است که مشی همیشگی ایشان در پیمودن صراط مستقیم اسلام و انقلاب ادامه داشته باشد، که به فضل الهی چنین خواهد بود؛ ان‌شاءالله.» پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR درباره مفهوم «تنفیذ» یادداشتی از آقای دکتر هادی طحان نظیف،  سخنگو و عضو حقوق‌دان شورای نگهبان منتشر می‌کند.

یکی از وظایف و اختیارات مقام رهبری بر اساس بند ۹ اصل ۱۱۰ قانون اساسی، ‌ امضای حکم ریاست‌جمهوری پس از انتخاب مردم است. این صلاحیت در مراسمی با حضور مقامات عالی‌رتبه‌ کشوری و لشکری تحت عنوان مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری از طرف ولی‌فقیه برگزار می‌شود.

از مفهوم امضاء در اصطلاح فقهی و حقوقی تحت عنوان تنفیذ یاد می‌شود. اگرچه این تعبیر در قانون اساسی ذکرنشده، امّا در ماده‌ یک قانون انتخابات ریاست‌جمهوری اسلامی ایران مصوب (۱۳۶۴/۴/۵) مقررشده که دوره‌ ریاست‌جمهوری ایران چهار سال است و از تاریخ تنفیذ اعتبارنامه به دست مقام رهبری آغاز می‌شود. در این زمینه، با عنایت به تنفیذ حکم سیزدهمین دوره‌ی ریاست‌جمهوری، نکات حقوقی زیر قابل توجه است:

۱. مبنای اعطای تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به ولی ‌فقیه، از یک‌سو مطابق اصل ۵ قانون ‌اساسی، ولایت امر و امامت امت در زمان غیبت‌ بر عهده فقیه جامع‌الشرایط گذاشته‌شده و از سوی دیگر، حق حاکمیت ملت و قوای حاکم طبق اصل ۵۷ قانون اساسی زیر نظر ولایت مطلقه‌ فقیه اعمال می‌گردد تا ضامن عدم انحراف نهادهای مختلف از وظایف اصیل اسلامی خود باشند. قوه‌ی مجریه و کلیه‌ امور در صلاحیت این نهاد نیز از جمله مصادیق تحت شمول ولایت ولی ‌فقیه بوده و بر همین اساس، مشروعیت هرگونه تصرف و اقدامی توسط رئیس‌جمهور نیازمند تنفیذ ولی‌ فقیه است تا از این طریق، شأن ولایی ولی‌ فقیه به نهاد ریاست‌جمهوری تسری یابد. در همین راستا، در بند ۹ اصل ۱۱۰ قانون اساسی، صلاحیت «امضای» حکم ریاست‌جمهوری توسط ولی‌ فقیه به‌رسمیت شناخته‌شده تا از این طریق، منصب ریاست‌جمهوری وجاهت شرعی یابد.

۲. برخلاف اظهارنظرها که در خصوص مفهوم امضاء و تنفیذ مطرح می‌شود، «امضاء» حکم ریاست‌جمهوری در لغت‌نامه‌های مختلف عربی و فارسی و همچنین در مشروح مذاکرات مجلس شورای بازنگری قانون اساسی، مترادف «تنفیذ» و به‌معنای به اجرا درآوردن و تأییدکردن به‌کار رفته است و مقصود از آن، در بند ۹ اصل ۱۱۰ قانون اساسی، اعتباربخشیدن و مشروعیت‌دادن به ریاست رئیس‌جمهور بر قوه‌ی‌ مجریه است. همچنان که در شورای بازنگری قانون اساسی برای جلوگیری از برداشت‌هایی که ممکن بود از مفهوم امضاء در آینده صورت گیرد -کمااینکه در حال حاضر این امر تحقق نیز یافته است- پیشنهاد جایگزینی واژه‌ی «تنفیذ» به‌جای واژه‌ی «امضاء» مطرح شد، امّا این پیشنهاد با این استدلال که واژه‌ی امضاء مصدر باب افعال به‌معنای «گذرا قراردادن» و «نافذ قراردادن» است و مفهوم امضاء به‌لحاظ معنایی با مفهوم تنفیذ تفاوتی ندارد، رأی نیاورد.

۳. مستند به ادله‌ حقوقی و فقهی حاکم بر نظام جمهوری اسلامی ایران نظیر قانون اساسی، قانون انتخابات ریاست‌جمهوری و مشروح مذاکرات مجلس، در بررسی نهایی قانون اساسی ماهیت امضای حکم ریاست‌جهموری تنفیذ دانسته‌شده و مطابق رویه‌ عملی حضرت امام خمینی رحمه‌الله‌علیه و رهبر انقلاب که از ماهیت امضای حکم ریاست‌جمهوری با عنوان «تنفیذ» رأی ملت یاد کرده‌اند، باید گفت ماهیت امضای حکم ریاست‌جمهوری نه یک ماهیت تشریفاتی، بلکه مبنایی جهت مشروعیت‌بخشی به منصب ریاست‌جمهوری در نظام جمهوری اسلامی ایران قلمداد می‌گردد.

    • منبع :

    اخبار مرتبط

    چرا ایران در وضعیتی بهتر از دوران مذاکرات برجامی است؟

    5 فروردین 1400
    چرا ایران در وضعیتی بهتر از دوران مذاکرات برجامی است؟

    هند وابستگی به نفت خا ورمیانه را کاهش می دهد

    5 فروردین 1400
    هند وابستگی به نفت خا ورمیانه را کاهش می دهد

    مقام سابق آمریکایی: بسیاری از جمهوری‌خواهان امیدوارند ترامپ در دادگاه محکوم شود

    24 اسفند 1399
    مقام سابق آمریکایی: بسیاری از جمهوری‌خواهان امیدوارند ترامپ در دادگاه محکوم شود

    نمایی از وفاداری به حفظ ساختار سیاسی/ شرکت های بزرگ مدعیان تقلب را از سیاست اخراج می کنند

    20 بهمن 1399
    نمایی از وفاداری به حفظ ساختار سیاسی/ شرکت های بزرگ مدعیان تقلب را از سیاست اخراج می کنند

    قانونگذار آمریکایی: حزب جمهوریخواه متعلق به ترامپ است

    17 بهمن 1399
    قانونگذار آمریکایی: حزب جمهوریخواه متعلق به ترامپ است

    شروط چهارگانه سناتور جمهوری‌خواه برای هرگونه توافق دولت بایدن با ایران

    14 بهمن 1399
    شروط چهارگانه سناتور جمهوری‌خواه برای هرگونه توافق دولت بایدن با ایران

    استعمارگرایی غرب درباره واکسن کرونا، صدای «علی‌اُف» را درآورد

    14 بهمن 1399
    استعمارگرایی غرب درباره واکسن کرونا، صدای «علی‌اُف» را درآورد

    توصیه کاخ الیزه به دولت بایدن: رفتار واقع‌بینانه با حزب‌الله داشته باشید

    8 بهمن 1399
    توصیه کاخ الیزه به دولت بایدن: رفتار واقع‌بینانه با حزب‌الله داشته باشید

    آسیای مرکزی در 24 ساعت گذشته

    8 بهمن 1399
    آسیای مرکزی در 24 ساعت گذشته

    مشارکت شرکت‌های ایرانی در بازسازی مناطق آزاد شده جمهوری آذربایجان

    30 دی 1399
    مشارکت شرکت‌های ایرانی در بازسازی مناطق آزاد شده جمهوری آذربایجان

    دعوت کانون دانشگاهیان از آیت‌الله رئیسی برای حضور در انتخابات ۱۴۰۰

    22 دی 1399
    دعوت کانون دانشگاهیان از آیت‌الله رئیسی برای حضور در انتخابات ۱۴۰۰

    ثبت‌نام با مدارک جعلی کاندیداهای ریاست جمهوری کأن لم یکن می‌شود

    21 دی 1399
    ثبت‌نام با مدارک جعلی کاندیداهای ریاست جمهوری کأن لم یکن می‌شود

    شورای نگهبان مجاز به بررسی برنامه داوطلبان ریاست جمهوری شد

    21 دی 1399
    شورای نگهبان مجاز به بررسی برنامه داوطلبان ریاست جمهوری شد

    تعیین معیارهای مدیر و مدبر بودن کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری

    21 دی 1399
    تعیین معیارهای مدیر و مدبر بودن کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری

    هشدار تحلیلگر آمریکایی: ترامپ برای دستکاری در نتایج انتخابات برنامه‌ریزی کرده

    29 مهر 1399
    هشدار تحلیلگر آمریکایی: ترامپ برای دستکاری در نتایج انتخابات برنامه‌ریزی کرده

    چرا لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران، دیده نشد؟

    28 مهر 1399
    چرا لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران، دیده نشد؟

    اعلام نامزدی 2 چهره سیاسی برای انتخابات ریاست جمهوری

    21 مهر 1399
    اعلام نامزدی 2 چهره سیاسی برای انتخابات ریاست جمهوری

    جلسه دادگاه رسیدگی به اتهامات شهیندخت مولاوردی برگزار شد

    15 مهر 1399
    جلسه دادگاه رسیدگی به اتهامات شهیندخت مولاوردی برگزار شد

    پرونده قاچاق سازمان‌یافته ۳۳ هزار تن آرد به دادستانی ارجاع شد

    1 مهر 1399
    پرونده قاچاق سازمان‌یافته ۳۳ هزار تن آرد به دادستانی ارجاع شد

    امکان ارتباط مستقیم قضات و کارکنان اداری با رییس قوه قضائیه فراهم شد

    31 شهریور 1399
    امکان ارتباط مستقیم قضات و کارکنان اداری با رییس قوه قضائیه فراهم شد