آنچه راجع به مجازات‌ها باید بدانیم
30 خرداد 1396

آنچه راجع به مجازات‌ها باید بدانیم

مجازات واکنش جامعه علیه مجرم است

داتیکان: «مجازات عبارت از تنبیه و کیفری است که بر مرتکب جرم تحمیل می‌شود. مفهوم رنج از مفهوم مجازات غیرقابل تفکیک است و درواقع رنج و تعب است که مشخص حقیقی مجازات است.» یا «مجازات واکنش جامعه علیه مجرم» است.

به گزارش شهروند، مجازات در نگاه عامه مردم زندان است و ولاغیر. این درحالی است که در قوانین انواع مختلفی از مجازات‌ها پیش‌بینی شده است. البته بی‌اطلاعاتی از نحوه مجازات‌ها تا جایی است که بارها شاهد بوده‌ایم تفاوت حبس تعزیری با حبس تعلیقی را افراد نمی‌دانسته‌اند. یا تفاوتی میان حدود و قصاص و مجازات‌های تعزیری  قایل نیستند. به‌طور کلی مجازات‌هایی که درنظر گرفته شده‌اند برآمده از شرع و قوانین هستند. آنچه در شرع ذکر شده قابل‌تعدیل و تخفیف نیست و آنچه قانون‌گذار مشخص کرده با توجه به شرایط خاص امکان تخفیف و تشدید مجازات را دارد.

تعریف مجازات‌ها

مجازات در لغت به معنای جزا دادن، پاداش و کیفر و در اصطلاح حقوقی تعاریف متفاوتی از مجازات آمده  است: «مجازات عبارت از تنبیه و کیفری است که بر مرتکب جرم تحمیل می‌شود. مفهوم رنج از مفهوم مجازات غیرقابل تفکیک است و درواقع رنج و تعب است که مشخص حقیقی مجازات است.» یا «مجازات واکنش جامعه علیه مجرم» است. در نظام جزایی، زمانی که صحبت از اجرای نوع خاصی از مجازات به میان می‌آید، بدون‌شک اهداف و خواسته‌های عمل موردنظر است. این اهداف در عصر و زمانی دچار تغییرات و دگرگونی شده، چنانچه زمانی مجازات‌ها جنبه اخلاقی و زمانی جنبه ارعابی داشته و گاهی نیز هدف از مجازات اصلاح و تربیت مجرم بوده است. در تعریف مجازات باید جنبه‌های مختلف آن را درنظر قرار گرفت: 

١- مجازات ملازمه با عدالت واقعی دارد. پس نخستین نکته در بیان تعریف مجازات، رعایت عدالت است.

٢- اگر برای شناخت حقیقت مجازات به تاریخ مراجعه کنیم، ملاحظه می‌شود که مجازات در ابتدای امر عبارت از عکس‌العمل جامعه در مقابل عمل مجرمانه بوده، ولی بعدها که جامعه تشکیلات انتظامی یافت و دولت به وجود آمد، این عکس‌العمل اجتماعی هم شکل حقوقی به خود گرفت. بنابراین مجازات باید هدفی را تعقیب کند و این هدف ‌باید در تعریف کاملا مشخص شود.

٣- واضع و اجرا‌کننده مجازات باید در تعریف ذکر شود.

٤- محدوده مجازات باید مشخص شود.

مجازات‌ها به ترتیب و تفکیک به شرح زیر توضیح داده می‌شود: 

حد: (حدود) به مجازاتی گفته می‌شود که نوع، میزان و کیفیت اجرای آن در شرع تعیین شده و قابل‌تعلیق یا تعطیل‌کردن نیست، البته قاضی دادگاه هم حق کم یا زیادکردن یا تخفیف آن را ندارد، مثل حد زنا، سرقت و مشروب.

قصاص: مجازاتی که جانی به آن محکوم می‌شود و باید با جنایت او برابر شود، نه کم و نه زیاد. مثل قتل یا قطع‌کردن عمدی عضو از بدن که برابر آن دست طرف هم باید قطع شود.

دیه: مالی است که توسط شارع برای جنایت برحسب مورد تعیین شده است.

تعزیر: مجازاتی است که نوع و مقدار آن در شرع تعیین نشده و مقابل حدود است و به‌نظر حاکم (قاضی) واگذار شده، از قبیل حبس یا جزای نقدی و شلاق که میزان شلاق حتما باید کمتر از حد باشد.

مثال: وقتی حد شرب (مصرف مشروبات الکلی) ۸۰ضربه تازیانه است، برای خریدوفروش و نگهداری ۷٤ضربه شلاق درنظر گرفته می‌شود که به شلاق اولی حد و دومی تعزیر گفته می‌شود، ضمنا نحوه زدن شلاق حد با شلاق تعزیری فرق دارد.

مجازات بازدارنده: مجازاتی که از طرف حکومت به‌منظور حفظ امنیت و نظم و مراعات مصلحت اجتماع در مقابل تخلف از مقررات و نظامات حکومتی تعیین می‌شود. از قبیل حبس، جریمه نقدی، تعطیل‌کردن محل کسب، لغو پروانه، محرومیت از حقوق اجتماعی، تبعید، منع اقامت در یک محل و ... البته در میان مجازات‌های که نامبرده شد، اجرای مجازات حبس به شرایط خاص زمان و مکان بستگی دارد. در رابطه با تفاوت مجازات‌های تعزیزی و تعلیقی هم باید به امکان معلق‌شدن مجازات‌ها تحت‌شرایط خاص اشاره کرد. قاضی می‌تواند با توجه به اختیارات قانونی خود، شرایط مجرم و نحوه وقوع جرم به صلاح‌دید مجازات فرد مجرم را تعلیقی صادر کند تا در صورت عدم‌تکرار مجازات انجام نشود و اگر در زمان اجرای حکم تعلیقی فرد مرتکب جرم شود، مجازات تعلیقی هم درنهایت اجرایی خواهد شد.

  • منبع : http://shahrvand-newspaper.ir

اخبار مرتبط

بایدها و نبایدهای نگهبان جمهوریت و اسلامیت نظام

25 تیر 1399
بایدها و نبایدهای نگهبان جمهوریت و اسلامیت نظام

حجت الاسلام رئیسی اعلام کرد: آمادگی قوه قضاییه برای رسیدگی به جنایات رژیم صهیونیستی

3 خرداد 1399
حجت الاسلام رئیسی اعلام کرد: آمادگی قوه قضاییه برای رسیدگی به جنایات رژیم صهیونیستی

ابطال رای داور

4 آذر 1398
ابطال رای داور

ضابطین قوه ی قضاییه بایدها و نبایدها

4 آبان 1398
ضابطین قوه ی قضاییه بایدها و نبایدها

طعم تلخ بی‌قانونی!

9 مرداد 1398
طعم تلخ بی‌قانونی!

دومین جلسه رسیدگی به پرونده متهمان حادثه واژگونی اتوبوس در واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

6 مرداد 1398
دومین جلسه رسیدگی به پرونده متهمان حادثه واژگونی اتوبوس در واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

دست موجر برای افزایش نرخ اجاره‌بها چقدر باز است؟

4 خرداد 1398
دست موجر برای افزایش نرخ اجاره‌بها چقدر باز است؟

آئین نامه تشکیل شعب تخصصی مراجع قضائی به حوزه ریاست قوه قضائیه ارسال شد

1 خرداد 1398
آئین نامه تشکیل شعب تخصصی مراجع قضائی به حوزه ریاست قوه قضائیه ارسال شد

هر صنفی حق گرفتن مالیات بر ارزش افزوده از مشتری را ندارند/ احمدی: مشخص نیست مالیات بر ارزش افزوده به جیب دولت می‌رود یا اشخاص

7 اردیبهشت 1398
هر صنفی حق گرفتن مالیات بر ارزش افزوده از مشتری را ندارند/ احمدی: مشخص نیست مالیات بر ارزش افزوده به جیب دولت می‌رود یا اشخاص

امکان تردد بدون بازرسی وکلا به مراکز قضایی تهران فراهم شد+متن توافقنامه

17 بهمن 1397
امکان تردد بدون بازرسی وکلا به مراکز قضایی تهران فراهم شد+متن توافقنامه

سراج عازم وین شد

2 بهمن 1397
سراج عازم وین شد

مخالفت مرکز تحقیقات قم و مرکز پژوهش‌های مجلس با افزایش سن ازدواج/ سن قانونی ازدواج تغییر می‌کند؟

12 آذر 1397
مخالفت مرکز تحقیقات قم و مرکز پژوهش‌های مجلس با افزایش سن ازدواج/ سن قانونی ازدواج تغییر می‌کند؟

نشستی با عنوان «صلاحیت های مراجع ثبتی»

28 آبان 1397
نشستی با عنوان «صلاحیت های مراجع ثبتی»

در چه شرایطی مغازه شخص گران‌فروش پلمپ می‌شود؟

5 آبان 1397
در چه شرایطی مغازه شخص گران‌فروش پلمپ می‌شود؟

دانشگاه آزاد: همه‌ی هزینه‌هام با تو!

21 شهریور 1397
دانشگاه آزاد: همه‌ی هزینه‌هام با تو!

کتاب بررسی فقهی - حقوقی مجازات‌های تکمیلی و تبعی

11 شهریور 1397
کتاب بررسی فقهی - حقوقی مجازات‌های تکمیلی و تبعی

دادستان کل کشور: عامل انتشار خبر کذب تجاوز به تعدادی از بانوان در ایرانشهر تحت تعقیب قضایی قرار می‌گیرد

28 خرداد 1397
دادستان کل کشور: عامل انتشار خبر کذب تجاوز به تعدادی از بانوان در ایرانشهر تحت تعقیب قضایی قرار می‌گیرد

نیکبخت: اعمال جایگزین‌های حبس بیشتر و گسترده‌تر شود

19 خرداد 1397
نیکبخت: اعمال جایگزین‌های حبس بیشتر و گسترده‌تر شود

اساسنامه مؤسسه حقوقی و شیوه نامه مربوط به تشکیل و ثبت مؤسسات حقوقی مرتبط با امر وکالت

28 فروردین 1397
اساسنامه مؤسسه حقوقی و شیوه نامه مربوط به تشکیل و ثبت مؤسسات حقوقی مرتبط با امر وکالت

یک خلاف مرسوم در هتل‌ها!

19 فروردین 1397
یک خلاف مرسوم در هتل‌ها!