اصلی که نبودش از بودش هویدا تر است

3 آذر 1398

اصلی که نبودش از بودش هویدا تر است

بررسی اصل 27 قانون اساسی به بهانه حوادث اخیر

داتیکان: قانون اساسی به عنوان قانون مادر در همه کشورها به رسمیت شناخته شده است این قانون یک میثاق ملی است که قوای اصلی حکومت را تعیین و حدود و وظایف و اختیارات هریک از مسئولان را محدود می‌کند. قانون اساسی به عنوان یک مرجع مهم در تمامی کشورهای دنیا شناخته شده است، تا جاییکه نظام‌های توتالیتر و استبدادی نیز، حتّی به ظاهر تلاش می‌کنند تا خود را به عنوان متعهد به قانون اساسی نشان دهند. تا زمانی که قانون اساسی در یک کشور رعایت نشود نمی‌توان حرفی از دموکراسی زد. نظام‌های سیاسی که این اصول را دور می‌اندازند، شیوه‌ی اداره‌شان تفاوتی با نمونه «قلعه حیوانات» ندارد. به زبانی دیگر باید گفت که تنها برگ برنده ملت برای تامین حداقل آزادی‌ها و حقوق بر حق خویش، همین اصول است که اگر رعایت نشود حکومت‌های مستبد همچنان به تمامیت خواهی خود ادامه داده و حقوق اساسی ملت را نادیده می‌گیرند.

حال شما، جامعه‌ای را فرض کنید که همه چیز رنگ مصلحت به خود گیرد و اصل ما تاخر بودن قانون به هیچ وجه اجرا نشود. یعنی شما هرگونه اعتراضی که به وضع حکومت انجام دهید ممکن است توسط قانون یا مصوبه‌ای که از سوی هر یک از نهادهای موازی حکومت تصویب می‌شود، مورد پیگرد قرار گیرید. در واقع فرض شما این بوده که به صورت قانونی اعتراض خود را به گوش مسئولین می‌رسانید اما چنین چیزی در واقعیت اتفاق نیافتاده است. بلکه شما توسط مصوبه‌های بعدی به عنوان یک شخص جانی و تبهکار شناخته شده و در دادگاه به علت برهم زدن نظم عمومی محاکمه می‌شوید. نمونه این شیوه از حکمرانی را می‌توان در دوران استالین شوروی به وضوح دید.

نقش قانون اساسی در هرکشوری همان قدر مهم است که نظم و امنیت مهم است. حتی اهمیت آن به مراتب از این دو بالاتر است. در واقع این میثاق تنها برگ برنده مردم در مقابل تمامیت خواهی حکام است. نمی‌توانیم خودمان را گول بزنیم، حتی پاک‌ترین انسان‌ها هم در مقابل قدرت بی‌پایان وسوسه می‌شوند و به دام آن تن می‌دهند. شاید قشنگترین مثال در این زمینه فیلم سینمایی «ارباب حلقه‌ها» باشد. چنانچه قانون اساسی در یک جامعه، رعایت نشود قدرت همچون حلقه‌ای است که صاحب آن را به جنون می‌کشد  و در چنین شرایطی، قانون اساسی نه تنظیم کننده قوای حکومتی و حمایت کننده از حقوق اساسی مردم بلکه به اساس بی‌قانونی تبدیل می‌شود.

نکته قابل تأمل اینجاست که تقریباً در تمامی نظام‌های سیاسی دنیا و از جمله در جمهوری اسلامی ایران، تصویب هر قانون و مصوبه‌ای، چنانچه در تناقض با اصول قانون اساسی باشد، عملاً نقض خواهد شد. در خصوص برپایی تجمعات و تظاهرات مسالمت‌آمیز، اصل 27 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر کرده است: «تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد ازاد است.» به جرأت می‌توان گفت که در سالیان اخیر به ندرت اجازه‌ی برگزاری تجمع مسالمت‌آمیز از سوی وازرت کشور و سایر نهادهای مربوطه داده شده است. اینکه برگزاری تجمع را نیازمند اخذ مجوز از یک نهاد خاص بدانیم، عملاً خلاف اطلاق اصل 27 قانون اساسی است. جدای از این، در دو سه سال اخیر، ضمضمه‌هایی از انتخاب یک مکان مشخص برای برگزاری اجتماعات مسالمت‌آمیز از سوی شخصیت‌های مختلف سیاسی به گوش رسیده است. بدون شک، چنانچه چنین مکانی مشخص شود، بازهم منظور مقنن در اصل 27 قانون اساسی را نقض کرده است. سؤال اساسی این است که چه زمانی امکان برگزاری تجمعات و تظاهرات مسالمت‌آمیز در اعتراض به برخی تصمیمات مسئولین جمهوری اسلامی به مردم داده می‌شود تا اعتراضات به حق مردم به خشونت کشیده نشود؟ در همین حوادث اخیر، بسیاری از تحلیلگران سیاسی بر این باور بودند که چنانچه در این سال‌ها اجازه برگزاری تجمعات به مردم معترض داده می‌شد، هیچگاه شاهد بروز حوادث خشن اخیر که منجر به ایراد خسارت‌های جانی و مالی به مردم و اموال عمومی شد، نمی‌شدیم.

 

 

  • منبع : www.datikan.com

اخبار مرتبط

جنبه‌های اجتماعی-جرم شناختی همه گیری کویید-۱۹ در پرتو حق بر سلامت

6 خرداد 1399
جنبه‌های اجتماعی-جرم شناختی همه گیری کویید-۱۹ در پرتو حق بر سلامت

آزمون حمایت از کم توانان بر پاییه موازین حقوق بشر

9 آذر 1398
  آزمون حمایت از کم توانان  بر پاییه موازین حقوق بشر

تیم «ب» داخلی علیه ظریف

13 مرداد 1398
تیم «ب» داخلی علیه ظریف

"والاس"، روزنه‌ای برای حل مناقشه ایران و بریتانیا

5 مرداد 1398

سخنگوی قوه قضائیه: عناصر اصلی بانک سرمایه هنوز محاکمه و گلایه مردم از دستگاه قضا

10 تیر 1398
سخنگوی قوه قضائیه: عناصر اصلی بانک سرمایه هنوز محاکمه و گلایه مردم از دستگاه قضا

آیا ما می‌پذیریم تشکل‌های مستقل از حاکمیت در امور صنفی وجود داشته باشند یا خیر؟/عدم شفافیت مشکل اصلی «قانون کار» است

28 اردیبهشت 1398
آیا ما می‌پذیریم تشکل‌های مستقل از حاکمیت در امور صنفی وجود داشته باشند یا خیر؟/عدم شفافیت مشکل اصلی «قانون کار» است

عامل اصلی قتل روحانی همدانی کشته شد

8 اردیبهشت 1398
عامل اصلی قتل روحانی همدانی کشته شد

نگاه کاسب‌کارانه به حرفه وکالت با هیچ معیاری سازگار نیست/ عجیب است که عده‌ای فقط دغدغه بیکاری فارغ‌التحصیلان حقوق را دارند

28 فروردین 1398
نگاه کاسب‌کارانه به حرفه وکالت با هیچ معیاری سازگار نیست/ عجیب است که عده‌ای فقط دغدغه بیکاری فارغ‌التحصیلان حقوق را دارند

مصوبه مجمع تشخیص خلاف روح قانون اساسی است

24 فروردین 1398
مصوبه مجمع تشخیص خلاف روح قانون اساسی است

جزئیات جدیدی از علت و نحوه قتل خاشقجی

9 دی 1397
جزئیات جدیدی از علت و نحوه قتل خاشقجی

اسراییل در میان مخالفان اصلی ایران در FATF

24 آذر 1397
اسراییل در میان مخالفان اصلی ایران در FATF

تصویب محورها و شاخص‌های اصلی عدالت جنسیتی

28 آبان 1397
تصویب محورها و شاخص‌های اصلی عدالت جنسیتی

نظام سازی یا نظام سوزی؟

13 آبان 1396
نظام سازی یا نظام سوزی؟

دادیار دیوان عالی کشور :چالش اصلي متوجه حاكميت است(بخش دوم)

11 اردیبهشت 1396
دادیار دیوان عالی کشور :چالش اصلي متوجه حاكميت است(بخش دوم)

گزارش مرکز پژوهش های مجلس از نقایص اصلی آیین نامه های قانون برگزاری مناقصات و شیوه اصلاح آن

29 فروردین 1396
گزارش مرکز پژوهش های مجلس از نقایص اصلی آیین نامه های قانون برگزاری مناقصات و شیوه اصلاح آن

دادستان کل کشور: در حادثه پلاسکو به جای فرافکنی و رنگ و لعاب سیاسی‌دادن به فکر مردم باشیم

6 بهمن 1395
دادستان کل کشور: در حادثه پلاسکو به جای فرافکنی و رنگ و لعاب سیاسی‌دادن به فکر مردم باشیم

مقصر اصلی تصادف قطار سمنان معلوم شد

13 آذر 1395
مقصر اصلی تصادف قطار سمنان معلوم شد

تعویض پلاک تصادفی‌ها بربدنه سرقتی‌ها

22 آبان 1395
تعویض پلاک تصادفی‌ها بربدنه سرقتی‌ها

نگاهی به اصول حاکم براعتبارات اسنادی (letter of credit)

3 مهر 1395
نگاهی به اصول حاکم براعتبارات اسنادی (letter of credit)

حقوق شهروندی به زودی منتشر می‌شود

20 مرداد 1395
حقوق شهروندی به زودی منتشر می‌شود